Otvori glavni meni

Letalnica (puno ime: Letalnica bratov Gorišek) jest skijaška letaonica smještena u slovenskoj Planici. Ponekad je zovu i "majkom svih skakaonica". Najveća je od osam skakaonica u Nordijskom centru Planica.[1]

Letalnica bratov Gorišek
Letalnica
Planica2Letalnica20080314.JPG
Lokacija Slovenija Planica
Otvorena 1969.
Renovirana 1979, 2000, 2003, 2005.
proširena: 1985, 1994, 2015.
Veličina
K-tačka K-200
Veličina skakaonice HS 240
Rekord 252 m
(Ryōyū Kobayashi, 2019)
Takmičenje
Svjetsko prvenstvo 1972, 1979, 1985, 1994, 2004, 2010, 2020.
Zona doskoka
Zalet
Letalnica tokom finala Svjetskog kupa 2009.

Historijat gradnjeUredi

Prva skakaonica u Planici izgrađena je prije 1930. na padini planine Ponca. Godine 1934. Stanko Bloudek konstruirao je veću skakaonicu, Bloudekovu velikanku. Na njoj je Austrijanac Sepp Bradl 1936. ostvario prvi skok preko 100 m u historiji.

Godine 1969. izgrađena je nova letaonica K-185, a konstruktori su bili braća Vlado i Janez Gorišek. Od 1985, kad je Matti Nykänen doletio na 191 m, pa do 2012, kad je letaonica u Vikersundu renovirana, čime je postala najveća na svijetu, novi svjetski rekordi uvijek su postavljani na Letalnici. Međutim, i Letalnica je proširena 2015. i sada su ona i Vikersundbakken zajednički najveće letaonice na svijetu.

Plan za renoviranjeUredi

Vlada Slovenije pokrenula je plan za renoviranje kompletne skijaške infrastrukture u Planici i gradnju modernog centra za nordijsko skijanje. Projekt je koštao blizu 100 miliona i završen je 2015. U novi centar uključene su skakaonice, novi višenamjenski stadion, kao i muzej ski-skokova.

TV-režiseriUredi

(Uključena su sva međunarodna takmičenja i Svjetski kup na svim skakaonicama u Planici.)

  • (1960) – Fran Žižek (prvi međunarodni prijenos ski-skokova ikad)
  • (1961–1968) – Beno Hvala
  • (1969–2006) – Stane Škodlar
  • (2007–danas) – Dejan Čretnik

MuzikaUredi

  • Planica, Planica (1980) – pjesmu su napisali Slavko Avsenik i njegov brat Vilko, a izveo ju je njihov ansambl Oberkrainer. Refren Planica, Planica, snežna kraljica pušta se svaki put kad neko skoči preko 215 m.
  • Slow Motion Theme (1997) – kompozitor Jani Golob napisao je instrumental koji nema zvanično ime. Pušta se tokom usporenog snimka letova. Napisan je za svjetske rekorde na Planici.
  • Oj, Triglav, moj domBojan Adamič aranžirao je instrumentalnu verziju ove slovenske pjesme negdje u 1970-im ili 1980-im. Pušta se svake godine u uvodu i odjavi TV-prijenosa iz Planice.

PosebnostiUredi

  • 1972 – prvo SP u ski-letovima
  • 1994 – prvi let preko 200 m ikad na ovoj letaonici, i uopće. Andreas Goldberger doletio je na 202 m s padom, ali je zatim Toni Nieminen skočio metar dalje bez pada.
  • 1997 – na subotnjem takmičenju, kad je Primož Peterka postao prvi Slovenac koji je osvojio Svjetski kup u ski-skokovima, sakupilo se rekordnih 70.000 euforičnih gledalaca, što je najviše ikad na nekom takmičenju Svjetskog kupa (nisu uključene OI i svjetska prvenstva).
  • 2000 – održano prvo ekipno takmičenje u letovima u Svjetskom kupu, ujedno i prvo takvo takmičenje na ovoj letaonici.
  • Na Letalnici je postignuto najviše svjetskih rekorda: 29 službenih ili izjednačenih i 8 nevažećih (s padom ili dodirivanjem snijega).
  • Ovdje je održano najviše svjetskih prvenstava u letovima (6 dosad), kao i najviše pojedinačnih (26) i ekipnih takmičenja (7) u Svjetskom kupu.

PobjedniciUredi

Sedmica letova na PlaniciUredi

Godina Pobjednik
1969.   Jiří Raška
1974.   Walter Steiner
1977.   Reinhold Bachler

FIS-ova takmičenjaUredi

Rezultati takmičenja održanih pod okriljem FIS-a:[2]

Datum Takmičenje Veličina 1. mjesto 2. mjesto 3. mjesto
25. 3. 1972. SP u letovima K-185   Walter Steiner   Heinz Wosipiwo   Jiří Raška
18. 3. 1979. SP u letovima K-185   Armin Kogler   Axel Zitzmann   Piotr Fijas
17. 3. 1985. SP u letovima K-185   Matti Nykänen   Jens Weißflog   Pavel Ploc
14. 3. 1987. Svjetski kup K-185   Andreas Felder   Ole Gunnar Fidjestøl   Thomas Klauser
15. 3. 1987. K-185   Ole Gunnar Fidjestøl   Matjaž Zupan   Piotr Fijas
23. 3. 1991. Svjetski kup K-185   Staffan Tällberg   Stephan Zünd   André Kiesewetter
24. 3. 1991. K-185   Ralph Gebstedt   Stefan Horngacher   Dieter Thoma
20. 3. 1994^ SP u letovima K-185   Jaroslav Sakala   Espen Bredesen   Roberto Cecon
22. 3. 1997. Svjetski kup K-185   Takanobu Okabe   Kazuyoshi Funaki   Jani Soininen
23. 3. 1997. K-185   Akira Higashi   Primož Peterka   Lasse Ottesen
19. 3. 1999. Svjetski kup K-185   Martin Schmitt   Kazuyoshi Funaki   Christof Duffner
20. 3. 1999. K-185   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt   Noriaki Kasai
21. 3. 1999. K-185   Noriaki Kasai   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt
18. 3. 2000. Svjetski kup K-185   Njemačka
Sven Hannawald
Hansjörg Jäkle
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
  Finska
Ville Kantee
Risto Jussilainen
Jani Soininen
Janne Ahonen
  Japan
Takanobu Okabe
Kazuyoshi Funaki
Hideharu Miyahira
Noriaki Kasai
19. 3. 2000. K-185   Sven Hannawald   Janne Ahonen   Andreas Goldberger
17. 3. 2001. Svjetski kup K-185   Finska
Jussi Hautamäki
Risto Jussilainen
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
  Austrija
Wolfgang Loitzl
Andreas Goldberger
Martin Koch
Stefan Horngacher
  Japan
Hideharu Miyahira
Kazuya Yoshioka
Masahiko Harada
Noriaki Kasai
18. 3. 2001. K-185   Martin Schmitt   Risto Jussilainen   Tommy Ingebrigtsen
23. 3. 2002. Svjetski kup K-185   Finska
Matti Hautamäki
Veli-Matti Lindström
Risto Jussilainen
Janne Ahonen
  Njemačka
Christof Duffner
Martin Schmitt
Michael Uhrmann
Sven Hannawald
  Austrija
Martin Koch
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
24. 3. 2002. K-185 Prekinuto
21. 3. 2003. Svjetski kup K-185   Finska
Veli-Matti Lindström
Janne Ahonen
Tami Kiuru
Matti Hautamäki
  Norveška
Henning Stensrud
Bjørn Einar Romøren
Roar Ljøkelsøy
Tommy Ingebrigtsen
  Austrija
Thomas Morgenstern
Stefan Thurnbichler
Florian Liegl
Andreas Widhölzl
22. 3. 2003. K-185   Matti Hautamäki   Adam Małysz   Martin Höllwarth
23. 3. 2003. K-185   Matti Hautamäki   Sven Hannawald   Hideharu Miyahira
21. 2. 2004. SP u letovima K-185   Roar Ljøkelsøy   Janne Ahonen   Tami Kiuru
22. 2. 2004. K-185   Norveška
Bjørn Einar Romøren
Sigurd Pettersen
Tommy Ingebrigtsen
Roar Ljøkelsøy
  Finska
Tami Kiuru
Veli-Matti Lindström
Matti Hautamäki
Janne Ahonen
  Austrija
Andreas Widhölzl
Andreas Goldberger
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
19. 3. 2005. Svjetski kup HS 215   Matti Hautamäki   Andreas Widhölzl   Bjørn Einar Romøren
20. 3. 2005. HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Andreas Widhölzl
18. 3. 2006. Svjetski kup HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Martin Koch
19. 3. 2006. HS 215   Janne Happonen   Martin Koch   Robert Kranjec
23. 3. 2007. Svjetski kup HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Jernej Damjan
24. 3. 2007. HS 215   Adam Małysz   Anders Jacobsen   Martin Koch
25. 3. 2007. HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Martin Koch
14. 3. 2008. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Janne Ahonen   Bjørn Einar Romøren
15. 3. 2008. HS 215   Norveška
Tom Hilde
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Bjørn Einar Romøren
  Finska
Janne Happonen
Matti Hautamäki
Jussi Hautamäki
Janne Ahonen
  Austrija
Martin Koch
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
16. 3. 2008. HS 215   Gregor Schlierenzauer   Martin Koch   Janne Happonen
20. 3. 2009. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Adam Małysz   Dmitrij Vasiljev
21. 3. 2009. HS 215   Norveška
Tom Hilde
Johan Remen Evensen
Anders Jacobsen
Anders Bardal
  Poljska
Kamil Stoch
Łukasz Rutkowski
Stefan Hula
Adam Małysz
  Rusija
Denis Kornjilov
Pavel Kareljin
Ilja Rosljakov
Dmitrij Vasiljev
22. 3. 2009. HS 215   Harri Olli   Adam Małysz   Simon Ammann
  Robert Kranjec
20. 3. 2010. SP u letovima HS 215   Simon Ammann   Gregor Schlierenzauer   Anders Jacobsen
21. 3. 2010. HS 215   Austrija
Wolfgang Loitzl
Thomas Morgenstern
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
  Norveška
Anders Jacobsen
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
  Finska
Janne Happonen
Olli Muotka
Matti Hautamäki
Harri Olli
18. 3. 2011. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Thomas Morgenstern   Martin Koch
19. 3. 2011. HS 215   Austrija
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
  Norveška
Anders Bardal
Johan Remen Evensen
Bjørn Einar Romøren
Tom Hilde
  Slovenija
Peter Prevc
Jernej Damjan
Jurij Tepeš
Robert Kranjec
20. 3. 2011. HS 215   Kamil Stoch   Robert Kranjec   Adam Małysz
16. 3. 2012. Svjetski kup HS 215   Robert Kranjec   Simon Ammann   Martin Koch
17. 3. 2012. HS 215   Austrija
Thomas Morgenstern
Andreas Kofler
Gregor Schlierenzauer
Martin Koch
  Norveška
Rune Velta
Anders Fannemel
Bjørn Einar Romøren
Anders Bardal
  Njemačka
Maximilian Mechler
Severin Freund
Andreas Wank
Richard Freitag
18. 3. 2012. HS 215   Martin Koch   Simon Ammann   Robert Kranjec
22. 3. 2013. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Peter Prevc   Piotr Żyła
23. 3. 2013. HS 215   Slovenija
Jurij Tepeš
Peter Prevc
Andraž Pograjc
Robert Kranjec
  Norveška
Rune Velta
Kim René Elverum Sorsell
Anders Bardal
Andreas Stjernen
  Austrija
Wolfgang Loitzl
Stefan Kraft
Martin Koch
Gregor Schlierenzauer
24. 3. 2013. HS 215   Jurij Tepeš   Rune Velta   Peter Prevc
20. 3. 2015. Svjetski kup HS 225   Peter Prevc   Jurij Tepeš   Stefan Kraft
21. 3. 2015. HS 225   Slovenija
Jurij Tepeš
Anže Semenič
Robert Kranjec
Peter Prevc
  Austrija
Stefan Kraft
Michael Hayböck
Manuel Fettner
Gregor Schlierenzauer
  Norveška
Johann André Forfang
Kenneth Gangnes
Anders Fannemel
Rune Velta
22. 3. 2015. HS 225   Jurij Tepeš   Peter Prevc   Rune Velta
17. 3. 2016. Svjetski kup HS 225   Peter Prevc   Johann André Forfang   Robert Kranjec
18. 3. 2016. HS 225   Robert Kranjec   Peter Prevc   Johann André Forfang
19. 3. 2016. HS 225   Norveška
Daniel-André Tande
Anders Fannemel
Kenneth Gangnes
Johann André Forfang
  Slovenija
Jurij Tepeš
Anže Semenič
Robert Kranjec
Peter Prevc
  Austrija
Stefan Kraft
Manuel Poppinger
Manuel Fettner
Michael Hayböck
20. 3. 2016. HS 225   Peter Prevc   Robert Kranjec   Johann André Forfang
24. 3. 2017. Svjetski kup HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Markus Eisenbichler
25. 3. 2017. HS 225   Norveška
Robert Johansson
Johann André Forfang
Anders Fannemel
Andreas Stjernen
  Njemačka
Markus Eisenbichler
Richard Freitag
Karl Geiger
Andreas Wellinger
  Poljska
Piotr Żyła
Dawid Kubacki
Maciej Kot
Kamil Stoch
26. 3. 2017. HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Noriaki Kasai
23. 3. 2018. Svjetski kup HS 240   Kamil Stoch   Johann André Forfang   Stefan Kraft
24. 3. 2018. HS 240   Norveška
Daniel-André Tande
Andreas Stjernen
Robert Johansson
Johann André Forfang
  Njemačka
Markus Eisenbichler
Stephan Leyhe
Andreas Wellinger
Richard Freitag
  Slovenija
Domen Prevc
Robert Kranjec
Anže Semenič
Peter Prevc
25. 3. 2018. HS 240   Kamil Stoch   Stefan Kraft   Daniel-André Tande
22. 3. 2019. Svjetski kup HS 240   Markus Eisenbichler   Ryōyū Kobayashi   Piotr Żyła
23. 3. 2019. HS 240   Poljska
Jakub Wolny
Kamil Stoch
Dawid Kubacki
Piotr Żyła
  Njemačka
Karl Geiger
Constantin Schmid
Richard Freitag
Markus Eisenbichler
  Slovenija
Anže Semenič
Peter Prevc
Domen Prevc
Timi Zajc
24. 3. 2019. HS 240   Ryōyū Kobayashi   Domen Prevc   Markus Eisenbichler

^ – SP 1994. istovremeno se računalo i za Svjetski kup. Zbog jakog vjetra prvog dana takmičenja, održane su samo dvije od četiri planirane serije.

Rekordi letaoniceUredi

Godina Skakač Dužina (m)
21. 3. 1969.   Bjørn Wirkola 156  
22. 3. 1969.   Bjørn Wirkola 160  
22. 3. 1969.   Jiří Raška 164  
23. 3. 1969.   Manfred Wolf 165  
15. 3. 1974.   Walter Steiner 169  
16. 3. 1979.   Klaus Ostwald 179  
15. 3. 1984.   Mike Holland 186  
15. 3. 1984.   Matti Nykänen 187  
16. 3. 1984.   Matti Nykänen 191  
15. 3. 1987.   Vegard Opaas 193  
15. 3. 1987.   Piotr Fijas 194  
17. 3. 1994.   Martin Höllwarth 196  
17. 3. 1994.   Toni Nieminen 203  
18. 3. 1994.   Espen Bredesen 209  
22. 3. 1997.   Espen Bredesen 210  
22. 3. 1997.   Lasse Ottesen 212  
Godina Skakač Dužina (m)
19. 3. 1999.   Martin Schmitt 214,5  
20. 3. 1999.   Tommy Ingebrigtsen 219,5  
16. 3. 2000.   Thomas Hörl 224,5  
18. 3. 2000.   Andreas Goldberger 225  
20. 3. 2003.   Adam Małysz 225  
20. 3. 2003.   Matti Hautamäki 227,5  
22. 3. 2003.   Matti Hautamäki 228,5  
23. 3. 2003.   Matti Hautamäki 231  
20. 3. 2005.   Tommy Ingebrigtsen 231  
20. 3. 2005.   Bjørn Einar Romøren 234,5  
20. 3. 2005.   Matti Hautamäki 235,5  
20. 3. 2005.   Bjørn Einar Romøren 239  
20. 3. 2015.   Peter Prevc 248,5
25. 3. 2017.   Stefan Kraft 251
25. 3. 2017.   Kamil Stoch 251,5

Svjetski rekordiUredi

Godina Skakač Država Dužina
1969. Bjørn Wirkola   Norveška 156 m
Jiří Raška   Čehoslovačka 156 m*
Bjørn Wirkola   Norveška 160 m
Jiří Raška   Čehoslovačka 164 m
Manfred Wolf   Istočna Njemačka 165 m
1974. Walter Steiner   Švicarska 169 m*
1979. Klaus Ostwald   Istočna Njemačka 176 m*
1985. Mike Holland   Sjedinjene Američke Države 186 m
Matti Nykänen   Finska 187 m
Matti Nykänen   Finska 191 m
1987. Vegard Opaas   Norveška 193 m
Piotr Fijas   Poljska 194 m
1994. Martin Höllwarth   Austrija 196 m
Toni Nieminen   Finska 203 m
Espen Bredesen   Norveška 209 m
1997. Espen Bredesen   Norveška 210 m
Lasse Ottesen   Norveška 212 m
1999. Martin Schmitt   Njemačka 214,5 m
Tommy Ingebrigtsen   Norveška 219,5 m
2000. Thomas Hörl   Austrija 224,5 m
Andreas Goldberger   Austrija 225 m
2003. Adam Małysz   Poljska 225 m*
Matti Hautamäki   Finska 227,5 m
Matti Hautamäki   Finska 228,5 m
Matti Hautamäki   Finska 231 m
2005. Tommy Ingebrigtsen   Norveška 231 m*
Bjørn Einar Romøren   Norveška 234,5 m
Matti Hautamäki   Finska 235,5 m
Bjørn Einar Romøren   Norveška 239 m

* Izjednačenja svj. rekorda (1974. i 1979. rekordi su bili izjednačeni sa drugim letaonicama).

NevažećiUredi

Godina Skakač Država Dužina
1974. Walter Steiner   Švicarska 177 m
1977. Bogdan Norčič   Jugoslavija 181 m
1991. André Kiesewetter   Istočna Njemačka 196 m
1994. Andreas Goldberger   Austrija 202 m
1997. Dieter Thoma   Njemačka 213 m
1999. Martin Schmitt   Njemačka 219 m
2003. Veli-Matti Lindström   Finska 232,5 m
2005. Andreas Widhölzl   Austrija 234,5 m
Janne Ahonen   Finska 240 m
2016. Tilen Bartol   Slovenija 252 m
2018. Gregor Schlierenzauer   Austrija 253,5 m

Prava na TV-prijenosUredi

ReferenceUredi

  1. ^ "The New Planica Nordic Centre". slovenia.si. Arhivirano s originala, 14 Mart 2016. Pristupljeno 20. 2. 2016.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate= (pomoć)
  2. ^ "FIS Results Planica". Pristupljeno 24. 3. 2013.  Pažnja: Na ovom linku nalaze se i rezultati sa drugih skakaonica u Planici.

Vanjski linkoviUredi