Otvori glavni meni

Split je grad u Hrvatskoj i sjedište Splitsko-dalmatinske županije.

Split
Grad
Split, pogled na rivu
Split, pogled na rivu
Flag of the City of Split.svg
Zastava
Coat of arms of Split.svg
Grb
Službeni naziv: Grad Split
Nadimak: Velo misto
Država  Hrvatska
Županija Flag of Split-Dalmatia County.svg Splitsko-dalmatinska
Koordinate 43°30′00″N 16°26′00″E / 43.50000°N 16.43333°E / 43.50000; 16.43333
Najviša tačka
 - Nadmorska visina m
Površina
 - Općina 79,33 km2
Stanovništvo
 - Naselje 167.121 (2011)
 - Općina 178.102
Gustoća
 - Općina 2.245,07 /km2 
Osnovan 6. vijek p. n. e.
Gradonačelnik Andro Krstulović Opara (HDZ)
Vremenska zona Srednjoevropsko vrijeme
Poštanski broj 21000
Pozivni broj (+385) 21
Veb-sajt: Grad Split
Dioklecijanova palača, simbol Splita

Sadržaj

Osnovni podaciUredi

Split je po broju stanovnika drugi grad u Hrvatskoj i najznačajniji je kulturni i privredni centar Dalmacije, najveći grad na istočnoj obali Jadranskog mora. Poznat je po čuvenoj Dioklecijanovoj palači i Festivalu zabavne muzike "Split".

ImeUredi

Grad je kroz historiju više puta mijenjao ime, tako ga nalazimo kao Aspalathos/Spalatos (gr.), Spalatum, Spalato (ital.), Spljet, Split. Porijeklo njegovog imena se izvodi od biljke brnistre (ili žuke) koja tamo raste u izobilju. Grčki naziv za nju je aspalathos.

Po drugoj teoriji, ime je nastalo od latinske riječi, kao uvećanica za palaču - tj. "palačetina".

Po trećoj iz "spalato" = palačica, mala palača (ital.).

PoložajUredi

Split je smješten na jadranskoj obali u srednjoj Dalmaciji na Splitskom poluostrvu. Od uzvisina, okružuju ga u pozadini sa sjevera planina Mosor, sa sjeverozapada brdo Kozjak, sa istoka brdo Perun, a najstarije gradsko jezgro se nalazi pod brdom Marjan, koje se nalazi zapadno od starog gradskog jezgra. Splitsko poluostrvo okružuju ostrva Brač, Hvar, Šolta i Čiovo. Trajekti iz luke Split često su jedina veza ostrva srednje Dalmacije s kopnom.

StanovništvoUredi

Na popisu stanovništva 2011. godine, grad Split je imao 178.102 stanovnika, od čega u samom Splitu 167.121.

Grad SplitUredi

Broj stanovnika po popisima[1]
1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011.
12.417 14.587 16.883 18.438 21.925 25.103 29.155 40.029 54.187 64.874 85.374 129.203 176.303 200.459 188.694 178.102

Napomena: Nastao iz stare općine Split. Od 1857. do 1971. sadrži dio podataka za grad Solin i dio podataka za općinu Podstrana, a od 1948. do 1971. dio podataka za grad Kaštela.

Split (naseljeno mjesto)Uredi

Broj stanovnika po popisima[1]
1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011.
10.358 12.196 14.815 15.697 18.853 21.738 25.052 35.332 50.075 60.703 80.902 123.756 169.322 189.388 175.140 167.121

Napomena: U 1981. smanjeno izdvajanjem dijelova naselja iz kojih su formirana samostalna naselja: Donje Sitno, Gornje Sitno, Kamen, Podstrana (općina Podstrana), Slatine, Srinjine, Stobreč, Strožanac (bivše naselje) i Žrnovnica, Kaštel Gomilica (grad Kaštela), Kaštel Kambelovac (grad Kaštela) i Kaštel Sućurac (grad Kaštela), Kučine (grad Solin), Mravince (grad Solin), Solin (grad Solin) i Vranjic (grad Solin). Ta su se naselja do 1971. iskazivala kao dio naselja Split. U 1991. smanjeno za dio područja koji je pripojen naselju Kamen, za koji i sadrži podatke do 1981., i za dio područja koji je pripojen naselju Stobreč. U 1857., 1869. i 1890. sadrži podatke za naselje Donje Sitno, dio podataka za naselje Stobreč do 1981., kao i dio podataka u 1953. i 1961. za naselje Gornje Sitno. U 1857., 1869., 1921., 1931., 1953. i 1961. dio podataka sadržan je u naselju Srinjine, od 1857. do 1931. u naselju Žrnovnica, a u 1857., 1869., 1890., 1921. i 1931. u naselju Gornje Sitno. U 1880. i 1910. dio podataka sadržan je u naselju Tugare (grad Omiš). Do 1971. naselje Blaca (grad Solin), iskazivano je kao dio naselja Split.

Popis 1991.Uredi

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Split je imalo 189.388 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:

Split
1991.
 

ukupno: 189,388

  Hrvati 164,629 (86.92%)
  Srbi 8,492 (4.48%)
  Jugoslaveni 4,975 (2.62%)
  Muslimani 1,150 (0.60%)
  Crnogorci 1,028 (0.54%)
  Slovenci 970 (0.51%)
  Makedonci 473 (0.24%)
  Albanci 280 (0.14%)
  Mađari 207 (0.10%)
  Italijani 96 (0.05%)
  Česi 76 (0.04%)
  Rusi 50 (0.02%)
  Nijemci 49 (0.02%)
  Jevreji 47 (0.02%)
  Slovaci 45 (0.02%)
  Ukrajinci 27 (0.01%)
  Bugari 26 (0.01%)
  Romi 24 (0.01%)
  Rusini 19 (0.01%)
  Poljaci 16 (0.00%)
  Rumuni 12 (0.00%)
  Turci 10 (0.00%)
  Grci 7 (0.00%)
  Austrijanci 6 (0.00%)
  Vlasi 1 (0.00%)
  ostali 129 (0.06%)
  neopredijeljeni 3,201 (1.69%)
  region. opr. 1,176 (0.62%)
  nepoznato 2,167 (1.14%)

Gradske četvrtiUredi

Osim administrativne podjele na 8 gradskih naselja, zbog veličine samog centralnog gradskog naselja Splita te lakšeg upravljanja prostorom, grad Split obuhvata i manje urbane cjeline - četvrti, odn. kotareve. To su:[2]

ZnamenitostiUredi

Dioklecijanova palača. Ona nije spomenik već je grad. U njoj se antika dodiruje i prožima sa srednjim vijekom, tu je gotika, renesansa, suvremeno graditeljstvo. Podrumi koji su dio Dioklecijanove palače - u njima ćete vidjeti očuvane drvene grede iz Dioklecijanovog vremena i mlin za masline koji je neki dosjetljiv čovjek tu postavio u srednjem vijeku.

Splitska katedrala. To je mala, vrlo ugodna crkva u kojoj je svaki vijek ostavio neki trag. Zvonik Svetoga Duje. Popnite se i vidjet ćete Split iz sasvim neobične perspektive.

Spomenik Grgura Ninskog.

Nemojte propustiti Đardin, gradski park koji mnogi građani Splita nakon nedavnog preuređenja smatraju ružnim.

Pjaca i Prokurativa, Galerija Meštrović i Muzej hrvatskih arheoloških spomenika. Napravite fotografije ispred Hrvatskog narodnog pozorišta i gradske vijećnice. Otiđite na predstavu festivala Splitsko ljeto.

Poznate osobeUredi

Gradovi partneriUredi

GalerijaUredi

panorama Splita

Također pogledajteUredi

LiteraturaUredi

  • [1] Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991.
  • Jakov Gelo, Narodnosni i vjerski sastav stanovništva Hrvatske, 1880-1991: po naseljima, Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske, 1998; ISBN 953-6667-07-X, ISBN 978-953-6667-07-9;

ReferenceUredi

Vanjski linkoviUredi


  Nedovršeni članak Split koji govori o gradu u Hrvatskoj treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.