Otvori glavni meni

Bosna u ranom srednjem vijeku (također poznata i kao Gornja Bosna, Srednja Bosna, ili Stara Bosna) bila je cjelina koja se prvobitno nalazila u gornjim predjelima doline rijeke Bosne.

600 – 1154
Države prije:
Simple Labarum.svg Bizantijsko carstvo
Države poslije:
Bosanska banovina Banovina Bosna zastava.png
Položaj na karti
Državno uređenje
 -  Osnovana 600-ih
 -  1154 – prvi Bosanski ban Borić

NastanakUredi

Nakon propasti prvog avarskog kaganata, uzrokovanog porazom 626. godine u Carigradu, Avari su prisiljeni napustiti Balkansko poluostrvo i teritorije pod nominalnim vlašću Bizanta. Od tog trenutka počinje stapanje kulturnih, etničkih i političkih jedinica u nova jezgra poznata u istoriji pod imenom sklavinije. U tom procesu sudjeluju novopridošli Slaveni i starosjedilačko romanizirano stanovništvo. Prevagu su odnijeli Slaveni, nametnuli svoj jezik i postali vladajući društveni sloj. Bez obzira na broj koji nije bio nikako zanemarljiv, starosjedioci su imali sporednu ulogu, ali su njihove karakteristike ipak ušle u genetske karakteristike novih narodnosno-političkih fenomena.

Slaveni su u 6. vijeku naselili čitav zapadni Balkan, uključujući Bosnu.[1] O upravljanju carstvom (DAI; 949-960) spominje Bosnu (Βοσωνα/Bosona) kao "malu zemlju"[2] naseljenu Bošnjanima.[3] Historijske i arheološke informacije o ranosrednjovjekovnoj Bosni su oskudne.[4] Prema DAI, u Bosni su postajala dva naseljena grada[4] Katera i Desnik.[5] Katera je identificirana kao Kotorac kod Sarajeva, međutim arheološki bez osnova prema Dejanu Buliću; moguće da je to bio Kotor Varoš (lokalitet Bobac ili Bobos), mada do danas nema ranosrednjovjekovnih nalaza.[4]

Desnik ostaje neidentificiran, ali se smatralo da je blizu Dešnja.[4] Utvrđeno je da se srednjovjekovni bosanski politet protezao od sarajevskog polja na jugu do zeničkog polja na sjeveru, a istočna granica je bila dolina Prače prema Drini, zapadna duž doline Lepenice i Lašve.[2] Vjeruje se da je nukleus u kojem se razvila prvobitna bosanska država smješten Visočkoj dolini.[6][7] Poznato je da je prvi poznati vladar Bosne knez Stjepan Bosanski vladao današnjim područjem sarajevskog i visočkog polja.[8] Mjesto zvano Bosna se spominje u u 17 srednjovjekovnih izvora, a Pavao Anđelić je tu Bosnu definisao naseljem tipa teritorijalne općine.

Nakon smrti srpskog vladara Časlava koji je osvojio Bosnu (otprilike 927-960) Bosna je postala politički nezavisna.[4] Bugarska je na kraju 10. vijeka nakratko pokorila Bosnu, nakon čega je postala dio Bizantijskog carstva.[4] Nakon što je ban Borić sudjelovao u Ugarsko-Bizantskom ratu, bio je priznat od strane Bizantskog carstva, ali je vjerovatno ova vladavina bila samo nominalna (1167-1180). Zbog planinskog terena, Bosna je bila prilično nepristupačna i nije imala razvijene puteve, tako da je lokalna vlastela mogla da nastavi voditi svoju politiku, posebno u dijelu župe Bosna što je obuhvatalo područja Visokog, Zenice, Sutjeske i Vrhbosne.[9] Nakon što je ban Borić preuzeo vlast, to je označilo početak Bosanske banovine, koja će biti de facto nezavisna država kroz većinu svoje historije.[10][11]

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Fine 1991.
  2. ^ a b Kaimakamova & Salamon 2007.
  3. ^ Pejo Ćošković (July 2000). "Pogledi o povijesti Bosne i crkvi bosanskoj". Journal - Institute of Croatian History (jezik: Croatian) (Faculty of Philosophy, Zagreb, FF press). 32-33. ISSN 0353-295X. Pristupljeno 15 February 2013. Razlikovanje Bosne od ostalih kasnije stečenih dijelova ostalo je prisutno u titulaturi bosanskih vladara tijekom čitavog srednjeg vijeka. Uvažavanje te složenosti bosanskog državnog prostora može pružiti podlogu i pomoći pri razmišljanju o etničkoj i narodnosnoj pripadnosti srednjovjekovnog bosanskog stanovništva. U tijesnoj vezi s tim je postanak i funkcioniranje naziva Bošnjani kojim su u domaćoj izvornoj građi nazivani politički podanici bosanskih vladara od vremena Stjepana II. Kotromanića. Rjeđe su taj naziv Dubrovčani talijanizirali i pisali kao Bosignani. 
  4. ^ a b c d e f Bulić 2013.
  5. ^ Moravcsik 1967.
  6. ^ Filipović 2002.
  7. ^ Vego 1982.
  8. ^ Teritorijalno širenje imena Bosna u prvim stoljecima razvitka, "Studije o teritorijalnopolitickoj organizaciji srednjovjekovne Bosne", Svjetlost, Sarajevo 1982, 31-34
  9. ^ Fine 1991, str. 17.
  10. ^ Paul Mojzes. Religion and the war in Bosnia. Oxford University Press, 2000, p 22; "Medieval Bosnia was founded as an independent state (Banate) by Ban Kulin (1180-1204).". 
  11. ^ Klaić 1994, str. 34, 42, 55, 58, 71, 76, 105, 116, 119, 169, 172, 173, 181, 183, 186, 221,.

IzvoriUredi