Otvori glavni meni

Wikipedia β

Atlantski okean

(Preusmjereno sa Atlantik)
Sjeverni i Južni Atlantski okean

Atlantski okean ili Atlantik, drugi je najveći okean na Zemlji. Sa površinom od 106.460.000 km2[1][2] zauzima oko 20 % površine Zemlje i oko 29 % površine vode. Atlantski okean razdvaja Stari svijet i Novi svijet.

Atlantski okean je od sjevera prema jugu izduženi bazen u obliku slova S, koji se u području ekvatorskih protivstruja na približno 8° sjeverne širine može podijeliti na sjeverni i južni dio.

Sadržaj

EtimologijaUredi

Prvo poznato spominjanje Atlantskog okeana datira iz još iz djela Stesihorusa, negdje polovinom 6. vijeka p.n.e.[3] Isti se spominje i u Herodotovoj Historiji oko 450. godine p.n.e.[4] kao more izvan Herodotovih stubova, odnosno more koje počinje izvan Gibraltarskog moreuza.[5] S druge strane, naziv okeana potiče iz grčke mitologije i znači "Atlasovo more", prema Atlasu, jednom od Titana.[6]

Granice i opći podaciUredi

Međunarodna hidrografska organizacija je definisala granice mora i okeana 1953. godine[7] ali su neke od granica mijenjane a neke definicije još uvijek nisu dobile općeprihvaćeno značenje.

Prema ovoj organizaciji granice Atlantskog okeana se definišu na sljedeći način: Na zapadu ga omeđuju Sjeverna i Južna Amerika, na sjeveru je preko Danskog prolaza, Grendlandskog, Norveškog i Barentsovog mora povezan sa Arktičkim okeanom. Na istoku je ograničen Evropom, Gibraltarskim moreuzom (preko kojeg je povezan sa Sredozemnim morem) i Afrikom, a na jugoistoku se spaja sa Indijskog okeana pri čemu granica ide 20. meridijanom istočne geografske dužine, od rta do Antarktika.[7]

Od godine 1914. postoji i veza sa Pacifikom kroz Panamski kanal. Granica s Arktičkim okeanom ide po izlomljenoj liniji od Grenlanda do najjužnijih dijelova Svalbarda i nazad na jug do Norveške.

Zajedno sa susjednim morima obuhvata površinu od oko 106.460.000 km2; a bez njih 82.362.000 km2. Površina kopna sa kojeg se rijeke slijevaju u Atlantski okean je dvostruko veća od površine kopna koje napaja Tihi i Indijski okean zajedno. Zapremina Atlantskog okeana sa susjednim morima je oko 354.700.000 km3, a bez njih oko 323.600.000 km3.

Prosječna dubina Atlantika i susjednih mora je 3.332 m; a bez njih čak 3.926 m. Najdublja tačka, 8.605 m, nalazi se u Portorikanskoj brazdi. Širina okeana kreće se od 2.848 km između Brazila i Liberije do oko 4.830 km između SAD-a i sjeverne Afrike.

Obala Atlantskog okeana je razvedena, s brojnim zalivima i morima, uključujući Karipsko more, Meksički zaliv, Zaliv St. Lawrence, Sredozemno more, Crno more, Sjeverno more, Baltičko more, Norveško more i Weddellovo more. Među ostrvima Atlantskog okeana ističu se Svalbard, Grenland, Island, Velika Britanija, Irska, Veliki i Mali Antili, Fernando de Noronha, Azori, Madeira, Kanarska ostrva, Zelenortska Ostrva, Bermuda, Karibi, Ascension, Sveta Helena, Tristan da Cunha, Falklandska ostrva i Južna Georgia.

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

Vanjski linkoviUredi