Omsk (ruski: Омск) jest grad i administrativni centar Omske oblasti, Rusija, lociran na jugozapadu Sibira 2236 km od Moskve.[1] Sa 1.154.116 stanovnika (prema popisu iz 2010) drugi je najveći grad Sibira, poslije Novosibirska i osmi grad u državi.

Omsk (Омск)
Grad
Omsk Drama Theatre.jpg
Coat of Arms of Omsk.svg
Grb
Država  Rusija
Nadmorska visina m
Koordinate 54°59′00″N 73°22′00″W / 54.98333°N 73.36667°W / 54.98333; -73.36667
Površina 573 km2 km2
Stanovništvo 1.154.116 (2010)
Osnovan 1716.
Vlada Gradonačelnik
Gradonačelnik Viktor Shreyder
Poštanski broj 644xxx
Pozivni broj ++7 3812
Veb-sajt: http://www.admomsk.ru/

GeografijaUredi

Omsk se nalazi na jugu Sibira a proteže se duž obale rijeke Irtiš, na mjestu gdje se u nju ulijeva rijeka Om. Reljef je ravničarski a najviša gradska tačka se nalazi na 87 m nadmorske visine. Klima je kontinentalna s velikim oscilacijama temperature u periodu ljeto - zima, sa vrlo malo padavinazbog velike udaljenosti od mora. Važan je saobračajni čvor, pogotovo željeznički (Transsibirska pruga). Osim toga centar je i regionalne mreže autoputeva kao i riječnog saobračaja zbog svog položaja u odnosu na rijeke Ob i Irtiš. Riječnim saobračajem povezan je sa gradovima bogatim ugljenom i različitim mineralima kao i sa nalazištima nafte i plina. Centralni aerodrom koji se nalazi u gradu povezuje ga sa mnogim gradovima u Rusiji kao i gradovima u inostranstvu (uglavnom gradovima Njemačke i Kazahstana) te predstavlja važan centar ove vrste saobračaja za Sibir i ruski Daleki istok.

HistorijaUredi

Kao datum osnivanja grada Omska smatra se 1716. godine kada su kozačke jedinice, predvođene Ivanom Bučholcom, na prostoru današnjeg grada podigle drvenu utvrdu za vrijeme ruskog osvajanja Sibira.[2] Utvrda je trebala poslužiti zaštiti Rusa od Kirgiza i Džungarskih nomada. 1822. godine Omsk je postao administrativni centar zapadnog Sibira, a kasnije, 1882. godine centar ogromne stepske regije (današnji dio sjevernog Kazahstana i Akmola oblast). Grad se razvio i u njemu je živjelo mnogo stanovnika: Rusa, Kazaha, Židova, te se grade brojne crkve, džamije i sinagoge. Međutim kako se granica Ruskog Carstva pomjerala, opao je i vojni značaj grada pa je Omsk doživio stagnaciju u razvoju. U to vrijeme Omsk je postao glavni centar sibirskog progonstva. Tokom 1850.-tih Fjodor Dostojevski je odslužio svoju kaznu u zatvoru Omsk. Razvoj grada se ubrzao izgradnjom transsibirske puge 1890. godine što dovodi i do privrednog rasta. Strani investitori sve više dolaze u Omsk i otvaraju preduzeća i svoja predstavništva. Vrhunac svog razvoja prije Oktobarske revolucije Omsk dostiže 1910. godine kada se u gradu održava Sibirski sajam poljoprivrede i industrije tako da se Omsk u tom periodu naziva i "Chicago Sibira".

Ubrzo nakon Oktobarske revolucije 1917. godine grad preuzimaju protuboljševičke snage, tzv. "bijeli" koji vladaju gradom i u njemu formiraju paralelne institucije. Tako ga 1918. godine proglašavaju glavnim gradom dijela Rusije kojim nisu vladali komunisti. Tu privremenu vladu vodio je Aleksandar Kolčak. U grad je premještena i ruska centralne banka kao i carske zalihe zlata. Ova privremena vlada koristila je čehoslovačke zarobljenike, zarobljene u Sibiru u toku 1. svjetskog rata i neposredno nakon revolucije. Zbog svega toga, Omsk je postao meta Crvene Armije kao glavni cilj njihove sibirske kampanje. Kao rezultat toga, Kolčak i njegova vlada su na kraju bili prisiljeni napustiti grad i povući se Transsibirskom prugom istočno do grada Irkutska. Boljševičke snage ušle su u grad 1919. godine. Nakon ulaska komunista u grad, Omsk stagnira u privrednom smislu jer komunisti se na neki način svete i preferiraju grad Novonikolajevsk (današnji Novosibirsk) koji postaje upravni centar Sibira. Kao rezultat ovim mjera dolazi do masovnog premještanja institucija iz Omska u Novosibirsk što pokreće suparništvo izmešu dva grada koje traje i danas. S obzirom da je tokom 2. svjetskog rata grad bio u dubokoj pozadini i daleko od borbi, a uz činjenicu da je imao dobru infrastrukturuda postaje savršeno mjesto i utočište za veliki dio industrije kaoja je evakuirana iz dijelova zapadne Rusije i Ukrajine koji su bili meta invazije Nacističke Njemačke tokom 1941. godine. Postojali su planovi da Omsk postane privremeni glavni grad Rusije u slučaju njemačke pobjede nad sovjetima za vrijeme bitke za Moskvu koja je vođena u periodu oktobar 1941. do januara 1942. godine. Kraj 2. svjetskog rata Omsk dočekuje kao veliki industrijski centar i lider sovjetske vojne industrije. Zbog te činjenice grad je bio zatvoren za pristup strancima. Tokom 1950.-tih godina nakon izgradnje postrojenja za eksploataciju nafte i prirodnog plina, Omsk se širi sjeverno uz rijeku Irtiš. Trenutno je najveći takav kompleks u Rusiji. Nakon raspada Sovjetskog Saveza, Omsk doživljava razdoblje privredne stagnacije i političke nestabilnosti. Većina velikih gradskih preduzeća, koja su ranije bila u vlasništvu države, propadaju ili prelaze u ruke pripadnika bivše stranačke elite.

Gradovi pobratimiUredi

ReferenceUredi

Vanjski linkoviUredi