Esvatini

država na jugu Afrike

Esvatini (izvorno: eSwatini), do 2018. Svazi(lend), jest država na jugu Afrike. Na sjeveru, zapadu i jugu graniči s Južnoafričkom Republikom, a na istoku s Mozambikom. Po uređenju je monarhija, a do 1968. bio je britanska kolonija. Čak 80% stanovnika bavi se poljoprivredom i glavninu izvoza čini šećer. Esvatini je danas država s najvećom stopom zaraze HIV-om u svijetu; zaraženo je približno 40% stanovništva.

Kraljevina Esvatini
Umbuso weSwatini
Kingdom of Eswatini
Zastava Esvatinija Grb Esvatinija
Zastava Grb
Himna"Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati"
Položaj Esvatinija
Glavni grad Mbabane (upravni grad)
Lobamba (kraljevski i zakonodavni glavni grad)
Službeni jezik Swati i engleski
Državno uređenje  
• Kralj
Mswati III i kraljica majka Ntfombi
• Predsjednik vlade
Themba N. Masuku
Nezavisnost Od Ujedinjenog Kraljevstva 6. septembra 1968. 
Površina
• Ukupno
17.364 km2 (153.)
• Vode (%)
0,9
Stanovništvo
• Ukupno
1.093.238 (154.)
68,2/km2 
Valuta Lilangeni (100 centa)
Vremenska zona UTC +2
Internetska domena .sz
Pozivni broj +268
Karta Esvatinija

HistorijaUredi

VladaUredi

MonarhijaUredi

Esvatini je apsolutna monarhija s ustavnim odredbama i svazijskim zakonima i običajima.[1] Šef države je kralj ili Ngwenyama (doslovno: lav), aktuelni kralj Mswati III., koji je na prijestol stupio 1986. godine nakon smrti svog oca, kralja Sobhuze II 1982. godine. Prema ustavu zemlje, Ingwenyama je simbol jedinstva i vječnosti svazijske nacije.[2]

Po tradiciji, kralj vlada zajedno sa svojom majkom (ili ritualnom zamjenom), Ndlovukati. Kralj imenuje premijera iz zakonodavnog tijela, a također imenuje manjinu zakonodavaca u obje komore Libandle (parlamenta) uz pomoć savjetodavnog vijeća. Ustavom je kralju dopušteno da imenuje neke članove u parlament koji će zastupati posebne interese. Pod posebnim interesima misli se na izborne kandidate koji nisu izabrani ili se uopšte nisu kandidovali. To se radi radi uravnoteženja stavova u parlamentu. Posebni interesi mogu biti ljudi određenog spola ili rase, osobe s invaliditetom, poslovna zajednica, građansko društvo, naučnici i šefovi.

ParlamentUredi

Dvodomni parlament, ili Libandla, sastoji se od Senata (30 mjesta; 10 članova koje je imenovao Dom skupštine i 20 članova koje je imenovao kralj; na pet godina) i Doma skupštine (65 mjesta; 10 članova koje imenuje monarh i 55 izabranih narodnim glasanjem; na pet godina). Izbori se održavaju svakih pet godina nakon raspuštanja parlamenta. Posljednji izbori održani su 18. avgusta i 21. septembra 2018.[3][4] Sve izborne aktivnosti nadgleda izborna komisija.

Političke podjeleUredi

GeografijaUredi

Esvatini je smješten u unutrašnjosti južne Afrike, 80-ak kilometara od obale Indijskog okeana. Na istoku graniči s Mozambikom, a inače je potpuno okružen teritorijom Južnoafričke Republike, svog dominantnog susjeda i trgovačkog partnera.

PrivredaUredi

Esvatini ima dobro razvijenu poljoprivredu, za afričke prilike raznovrsnu industriju te dobro razvijenu saobraćajnu infrastrukturu, ali postoje mnoge razlike između siromašne većine te bogate bjelačke i crnačke elite.

StanovništvoUredi

Većina stanovništva u Esvatiniju pripada etničkoj grupi Svazi, pomiješana s malim brojem Zulua i afričkih bijelaca, većinom ljudi britanskog i afrikanerskog porijekla. Tradicionalno, Svazi su bili samoopskrbni poljoprivrednici i stočari, ali većina ih sada dodatno radi u urbanim sredinama i rastućoj ekonomiji, te kao uposlenici u vladama. Neki Svazi također rade u rudnicima u Južnoafričkoj Republici.

 
Populacija Esvatini u hiljadama (1950–2021)

JezikUredi

SiSwati[5] (poznat i kao Swati, Swazi ili Siswati) jest Bantu jezik grupe Nguni, koji se govori u Eswatiniju i Južnoj Africi. Ima oko 2,5 miliona govornika i uči se u školama. Službeni je jezik Esvatinija, zajedno s engleskim,[6] i jedan je od službenih jezika Južne Afrike. Engleski se uglavnom koristi u medijima i za komunikaciju u školama i vođenja poslovanja, uključujući i štampu. Oko 76.000 ljudi u zemlji govori jezik zulu.[7] Tsonga jezik govori oko 19.000 ljudi. Afrikanerski je još u upotrebi kod ljudi koji imaju afrikanersko porijeklo. U škole je uveden portugalski jezik kao treći jezik, zbog velike zajednice govornika portugalskog jezika iz Mozambika ili sjevernog i centralnog Portugala.[8]

ReligijaUredi

83% stanovništva prakticira kršćanstvo, dok 15% stanovništva praktikuje tradicionalne afričke religije.

KulturaUredi

Glavna društvena jedinica Svazi je domaćinstvo, tradicionalna košnica za stanovanje koja se slagala sa suvom travom. U poligamnom imanju svaka supruga ima svoju kolibu i dvorište okruženo trske. Postoje tri strukture za spavanje, kuhanje i spremanje (kuhanje piva). Na većim seoskim imanjima postoje i strukture koje se koriste kao podmlatki i smještaj za goste.

U središtu se nalaze obori sa stokom koji su ograđeni velikim trupcima. Stoka ima ritualni i gospodarski značaj, ona je simbol prestiža. Najvažniji kulturni događaj u Eswatiniju je ceremonija Incwala.

Održava se četvrtog dana nakon punog mjeseca najbližeg najdužeg dana, 21. decembra. Incwala se na engleskom često prevodi kao "ceremonija prvog voća", ali kraljeva degustacija nove žetve samo je jedan od aspekata mnogih na ovom dugačkom takmičenju. Incwala se najbolje prevodi kao "ceremonija kraljevstva": kada nema kralja, nema ni Incvale. Izdajstvo bilo koje druge osobe je držati Incvalu.

Eswatinijev najpoznatiji kulturni događaj je godišnji ples Umhlanga Reed. U osmodnevnoj ceremoniji, djevojčice su rezale trsku i predstavile ih kraljici majci, a zatim plešu. (Nema zvaničnog nadmetanja.) To se radi krajem avgusta ili početkom septembra. Mogu učestvovati samo neoženjene devojke bez dece. Ciljevi ceremonije su očuvanje djevojačke čednosti, pružanje odavanja truda majci kraljice i poticanje solidarnosti zajedničkim radom. Kraljevska porodica imenuje pučanku za "devojku" (kapetana) djevojčica i ona putem radija najavljuje datume godišnje ceremonije. Očekuje se da će odabrana indunda biti stručna plesačica i znalac kraljevskog protokola. Jedna od kraljevih kćeri djeluje kao njen kolega tokom ceremonije.

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

  1. ^ "Governance". www.gov.sz. Pristupljeno 8. 1. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  2. ^ "Governance" (PDF). Eswatini Governance. Pristupljeno 9. 1. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  3. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. "Polls open in eSwatini, where king has absolute rule | DW | 21.09.2018". DW.COM (jezik: engleski). Pristupljeno 8. 1. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  4. ^ "eSwatini, Formerly Swaziland, Heads for First Elections Under New Name | Voice of America - English". www.voanews.com (jezik: engleski). Pristupljeno 8. 1. 2021. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  5. ^ U.S. Department of State. "Background Note:Swaziland". Pristupljeno 29. 12. 2009. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  6. ^ "The Constitution of the Kingdom of Swaziland Act, 2005" (PDF). str. 12. Pristupljeno 3. 6. 2018. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  7. ^ Lewis, M. Paul (2009). "Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition". Pristupljeno 29. 12. 2009. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  8. ^ "África do Sul será primeiro país não europeu com ensino complementar de língua portuguesa". IILP. 2018. Pristupljeno 23. 10. 2018. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)

Vanjski linkoviUredi