Devširma

Devširme, glagolska imenica od turskog glagola devşirmek, "skupljati", osmanski izraz koji označava povremeno uzimanje kršćanske djece obučavane da kasnije popunjavaju odjele janjičara i da obavljaju funkcije na Dvoru i u upravi, poznato i kao "danak u krvi".[1]

Prvi ga je uveo sultan Murat II 1430.[2] godine zbog nedostatka vojno sposobnih muškaraca u brzorastućem carstvu. Zbog mogućnosti za izuzetno napredovanje Bošnjaci su tražili dozvolu od sultana Mehmeda II da i nakon što prihvate islam njihovi sinovi mogu biti janjičari, kasnije je slična praksa provođena i u Albaniji. Danak se ubirao balkanskim zemljama koje su bile pod osmanlijskom vlašću i djelimično u Anatoliji[3], i to na način da su dječaci u dobi od 8 do 20 godina starosti odvođeni svake četiri godine i iz svake 40-te porodice.

Danak je skupljao viši janičarski oficir (Yayabaşı) sa svojom vojskom, a prikupljena djeca bila su dijeljena u dvije grupe. Ona koja su bila u odličnoj tjelesnoj spremi, slana su na sultanov dvor, dok su ostala djeca slana osmanlijskim porodicama u Anadoliji i Rumeliji na obuku iz osmanlijskog načina života. To je trajalo tri do sedam godina.

Dječaci koji su bili prikupljani zvali su se kul, gilman i olgan, a nakon prvog dijela obuke dobivali su ime adžami oglamlar što bi u prijevodu značilo strani sinovi. Obučavani su na razne načine: teške tjelovježbe, teorijska predavanje, učenje turskog, perzijskog i arapskog jezika, kaligrafija, te učenje književnosti teologije i zakonodavstva. Nakon što bi napunili dvadeset godina, bili su raspoređeni u janičarske vojne jedinice.

Većina muškaraca nije ostajala na dvoru. Neki od njih su dobili zemlju i postali spahije, i činili su dio konjice. Ono koji su ostajali na dvoru imali su izgledniju priliku napredovati u karijeri. Naprimjer, mogli su biti postavljeni za sandžak-begove (upravitelje malih jedinica nazvanih sandžaci), beglerbegove (upravitelje provincija), a često i za vezire i velike vezire.

Ovaj sistem ubiranja danka počeo je polahko nestajati početkom 17. vijeka, da bi krajem istog vijeka iščezao.

Poznati janjičariUredi

Također pogledajteUredi

LiteraturaUredi

ReferenceUredi

  1. ^ Smailagić, Nerkez (1990). Leksikon islama. Sarajevo: Svjetlost. ISBN 86-01-01813-0.
  2. ^ V.L. Ménage: Devshirme. In: The Encyclopedia of Islam. New Edition [EI2]. 12 Bde. Leyden. London : Brill. Luzac 1960–2004. Bd.2 (1965), S.210–212
  3. ^ ↑ Bursa, Lefke, Iznik, Batum, ganz Kleinasien; Ménage, Devshirme, S.212