Crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Gabeli

Crkva Uspenija Presvete Bogorodice u Gabeli, Bosna i Hercegovina, pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi i eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.[1]

Crkva Uspenija Presvete Bogorodice
Osnovne informacije
Geografske koordinate43°03′48″N 17°41′37″E / 43.063217°N 17.693726°E / 43.063217; 17.693726Koordinate: 43°03′48″N 17°41′37″E / 43.063217°N 17.693726°E / 43.063217; 17.693726
ReligijaPravoslavlje
DržavaBosna i Hercegovina
Organizacijski statusSrpska pravoslavna općina Čapljina
Oznaka baštineNacionalni spomenik Bosne i Hercegovine
Arhitektonski opis
Arhitektonski tipCrkva
Osnovano od straneAbdul Aziz, sultan; Pomoć iz Rusije
Glavni ugovaračProkopije Čokorilo, sveštenik
Kamen temeljac1864
Dovršeno1864
Specifikacije
Dužina14,15 m
Širina7 m
Visina (maks)11 m
Toranj/-evi1, tip "preslica"
MaterijaliKamen

Nacionalni spomenik čine Hram Uspenija Presvete Bogorodice i pravoslavno groblje sa 155 krstača i porodičnih grobnica, te ikonostas sa dvanaest ikona. Nalazi se na lokalitetu Rivina, u mahali Brijeg, oko 80 metara sjeverozapadno od arheološkog područja Gabela.

HistorijaUredi

Izgrađena je 1864. Novac za izgradnju ukupno sedam crkvi Zahumsko-hercegovačke i primorske eparhije prikupio je mostarski parohijski sveštenik Prokopije Čokorilo u Rusiji. Sredstva je dao i sultan Abdul Aziz (1861–1876). Crkva kroz svoju istoriju nije rušena. Spomenik, grobnica-kosturnica podignut je 1946. pravoslavnim Srbima ubijenim 1941. u dolini rijeke Neretve. Tokom rata u Bosni i Hercegovini 1992–1995 porušena je spomen-kosturnica koja je obnovljena 2009. godine.

OpisUredi

Prema konceptu prostorne organizacije pripada jednobrodnim crkvama sa pripratom, naosom i polukružnim oltarskim prostorom i zvonikom na preslicu. Dimenzije su 14,15 x 7 metara (sa oltarskim prostorom i visina sa zvonikom oko 11 metara.

Ikonostas je dimenzija 480 x 441 cm, sa 12 ikona i Carskim dverima. Ukrašen je arhitektonskim elementima, pilastrima, koji dijele polja sa ikonama raspoređenimu u tri horizontalne zone.

Uz crkvu je groblje sa 151 nadgrobnom krstačom i spomen-kosturnicom

LiteraturaUredi

  • Ljiljana Ševo, Biblioteka baština, Banja Luka, Glas Srpski, 2002 – Pravoslavne crkve i Manastiri u Bosni i Hercegovini do 1878. Godine.

ReferenceUredi

  1. ^ "Graditeljska cjelina crkve Uspenija Presvete Bogorodice u Gabeli". Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika. Pristupljeno 12. 9. 2017. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)

Vanjski linkoviUredi