Rimsko pravo

Rimsko pravo (ius Romanum, ius Romanorum) je pravni sistem koji je bio primjenjivan u rimskoj državi od njenog nastanka (po legendi 754 godine p. n. e.) do smrti cara Justinijana (565 godine n. e.).

Stranica Rimskog prava iz 1571.

Rimljani su pravo nazivali ius, ali zbog suvišnih filozofskih i političkih težnji za uopćavanjem, kao posljedicu nisu ostavili jasnu i preciznu definiciju prava kao okvira općih društvenih načela. Riječ ius je označavala pravo u objektivnom smislu; kao skup pravnih normi koje propisuju određeno ponašanje pojedinca.

Izvori rimskog prava obuhvaćaju izvore prava u materijalnom smislu (fontes iuris essendi) te izvore prava u formalnom smislu (fontes iuris cognoscendi).

Razvoj rimskog prava dijeli se u 4 perioda koji se poklapaju sa periodima razvoja države:

staro civilno pravo - od nastanka Rima (753. g. p. n. e.?) do stvaranja Republike 509. g. p. n. e., tzv. period kraljeva;

civilno pravo - od 509. g. p. n. e. do stvaranja Principata 27. g. p. n. e., tzv. period Republike;

klasično pravo - od 27. g. p. n. e. do stvaranja Dominata 284. godine, tzv. period Principata;

postklasično ili vulgarno pravo - od 284. g. do pada Zapadnog rimskog carstva 476. godine (prema nekim autorima do 565. godine, odnosno smrti Justinijana - posljednjeg rimskog i prvog vizantijskog cara), tzv. period Dominata.

Gotovo svi instituti koje poznaju moderno pravo u potpunosti su preuzeti iz rimskog prava. Neki instituti koje je ovaj sistem stvorio su čak dovedeni do toliko sitnih detalja da ih ni moderno pravo ne preuzima u cjelosti jer nije dostiglo taj stepen razvijenosti u određenim pravnim granama. Cjelokupna pravnička terminologija je, u stvari, prevod latinskih originala, tako da se na svim pravnim fakultetima u svijetu na uvodnoj godini uči rimsko pravo. Zbog toga se rimsko pravo ponekad naziva i pravničkom anatomijom.

Također pogledajteUredi