Oštećenja uslijed kavitacije na ventilima aksijalne klipne hidraulične pumpe.

Kavitacija (lat.: cavitas, cavum; bs.: "pećina, šuplja prostorija") ) je efekat kod cijevi ili lopatica pumpi, turbina, propelera itd. prilikom čega se oslobađaju mjehurići vazduha. [1]

ProcesUredi

 
Propeler proizvodi kavitaciju

Tokom strujanja tekućine, pri padu pritiska, u tekućini se oslobađaju mjehurići upijenog zraka. Kad ih struja donese u područje većeg pritiska (više 1000 MPa ), dešava se proces kompresije, što je praćeno snažnim porastom temperature (5000-10000 K), zagrijavanja i eksplodiranja mjehurića koji se naziva i dieselov efekat. Veličina mjehurića u početku iznosi nekoliko μm, koji se posredstvom vibracija povećaju i na kraju naglo smanje.[1]

OtkrićeUredi

Ovu pojavu je 1912. prvi put zapazio D. Silberrad, nakon što je iztraživao erozije brodskih propelera. Tokom rada propelera nastaju spiralne putanje koje se sastoje od mjehurića vazduha. Dalja izraživanja su pokazala da mjehurići vazduha emituju svjetlost (sonoluminescencija)[1]

Pojave i primjenaUredi

ZoologijaUredi

  • Na Izraelskom tehnološkom institutu (en. Israel Institute of Technology) otkriveno je da je brzina delfina ograničena kavitacijom.[2]
  • "Pištolj" vrsta rakova (lat. alpheidae) koristi kavitaciju, koju proizvode škljocanjem škara, za lov i samooodbranu. Zvuk je toliko glasan pod vodom da ometa sonar na podmornicama. [3]

Obrada materijalaUredi

Razarajuće osobine kavitacije se koriste kod ultrazvučnog čišćenja raznih površina i materijala.[1]

MornaricaUredi

Kina razvija supersoničnu podmornicu koja, prema navodima, koristi superkavitaciju obrazujući ogroman vazdušni mjehur koji smanjuje otpor vode. Teoretski brzina bi iznosila 5800 km/h, plovljenje Atlantskim okeanom bi trajalo 100 minuta. Bivši SSSR je tokom Hladnog rata razvio torpedo "Škval" (rus. Шквал) koji postiže brzinu do 370 km/h. [4]

ReferenceUredi

  1. ^ a b c d "Einführung in die Kavitation" Archived 25 July 2015 at the Wayback Machine.Univerzitet u Göttingenu, pristupljeno 4.8.2015 (de)
  2. ^ "Dolphins swim so fast it hurts"newscientist.com, objavljeno 28.3.2008, pristupljeno 4.8.2015 (en)
  3. ^ "Knallkrebse"Spektrum.de Lexikon der Biologie; pristupljeno 4.8.2015 (de)
  4. ^ "China entwickelt "Überschall-U-Boot""N24,objavljeno 26.8.2014 pristupljeno 4.8.2015 (de)

Vanjski linkoviUredi

Također pogledajteUredi