Ali-paša Hekimoglu

Ali-paša Hekimoglu (Istanbul, 4. juna 1689 – Kutahija, Anatolija, 14. augusta 1758) bio je osmanski državnik i vojskovođa koji je tri puta služio kao veliki vezir Osmanskog carstva.

Ali-paša Hekimoglu
Portrait of a Grand Vizier (?).jpg
Rođenje4. juna 1689.
Istanbul
Smrt14. augusta 1758.
Kutahija, Anadolija
ZanimanjeOsmanski državnik

BiografijaUredi

Rođen je 4. juna 1689. godine u Istanbulu. Sin je Nuh efendije poznatog liječnika (hekima), rodom iz Venecije, koji je obavljao dužnost glavnog operatora za vrijeme vladavine sultana Sulejmana II (1687 – 1691) i Ahmeda II (1691 – 1695), a za vrijeme sultana Mustafe II (1695 – 1703) bio je glavni liječnik Rumelijskog ejaleta i lični sultanov doktor.[1] Njegovo prezime “Hekimoglu” na turskom znači “sin liječnika”.

Na dvoru sultana Ahmeda III obavljao je niže funkcije, a 1713. godine postavljen za vojvodu u sandžaku Zili – ejalet Sivas. Godine 1719. imenovan za beglerbega i pašu, a tri godina kasnije postaje namjesnik u Adani. Tokom namjesnikovanja u Adani uspješno je porazio ustanke nomadskih plemena. Godine 1724. postavljen na položaj namjesnika u Halepu u Siriji i učestvuje u ratu protiv Perzije. Nakon uspješnih borbi dobija rang vezira te namjesnika u Anadolu. Kasnije je sudjelovao u novom vojnom pohodu na istoku gdje nanosi poraz perzijskoj vojsci od 50 000 ljudi. Poslije toga bio je namjesnik provincije Zor na Eufratu i Dijabekiru. Godine 1730. učestvuje u novom ratu protiv Perzije na istočnom frontu gdje ponovo nanosi velik poraz perzijskoj vojsci. U martu 1732. godine Ali-paša Hekimoglu je naslijedio Topal Osman-pašu na položaju velikog vezira. Tokom svoga vezirovanja poboljšao je novčani sistem carstva, smijenio slabašne komandante, smirio situaciju sa neprijateljskom Rusijom ali i nastavio rat protiv Perzije. Nakon što je proglašen glavnim krivcem zbog poraza od Perzijanaca smijenjen je sa mjesta velikog vezira. Godine 1736. imenovan je za bosanskog namjesnika. [2]

Naredne godine austrijska vojska je pripremila vojni pohod na Bosnu. Pošto Ali-paša nije dobio traženu vojnu pomoć od velikog vezira Ahmed-paše, on je naredio opću mobilizaciju Bošnjaka bez znanja sultana. Austrijska vojska predvođena princom Josipom Fridrichom Sachsen-Hildburghausenom napala je Bosanski ejalet sa četiri vojske: na Ostrovicu, Bužim, Banja Luku i Zvornik. Vojska pod zapovjedništvom pukovnika Raunaha, koja je napala Ostrovicu 8. juna 1737. godine je ubrzo poražena od bosanske vojske. Nakon što je austrijska vojska opsjela Zvornik 12. jula, Ali-paša posla vojsku sarajevskih janjičara na Zvornik gdje je odnijela pobjedu nad Austrijancima.[3]

Poslije toga je glavna vojska od oko 20.000 boraca sa princom Hildburghausenom na čelu je započela ofanzivu prema Banjoj Luci sredinom jula. Do glavnog okršaja desilo se u Banjoj Luci 4. augusta 1737. godine između bosanske vojske s Ali pašom Hekimoglijem na komandi i austrijske vojske s Hildburhausenom na čelu. Nakon dvosatne borbe Bošnjaci su izvojevali pobjedu. [4]

Sljedeće godine sultan je poslao Ali paši ferman u kojem se zahvaljuje na uspješnom ratu i 300 kesa akči za razne troškove. Kasnije je Ali-paša Hekimoglu predvodio niz akcija u Srbiji protiv austrijske vojske. Podržao je velikog vezira Ivaz Mehmed-pašu u opsadi Beograda (1739). U Egiptu je ugušio ustanak Mameluka, a njegovo guvernerstvo je navodno bilo uglavnom mirno i bez pobuna.

Tokom njegovog drugog mandata kao veliki vezir Osmanskog carstva (21. april 1742. – 23. septembar 1743.), najvažniji problem je bio novi rat protiv Perzije, koji je još vodio Nadir Šah iz dinastije Afšarid. Međutim, sultan je odbio Ali-pašin plan kampanje i otpustio ga, optužujući ga da nije preduzeo odgovarajuće mjere na istočnom frontu.[5] Nakon drugog mandata, imenovan je za guvernera provincije Lezbosa, Krita, Trikale (u Grčkoj), Očakiva (u Ukrajini), Vidina (u Bugarskoj) i Trabzona (u Anadoliji) i Bosne.

Njegov treći mandat bio je vrlo kratak (15. februar 1755. – 18. maj 1755.). Novi sultan Osman III bio je pod uticajem dvorskih kurtizana. Kada je Ali-paša odbio da posluša sultanovu naredbu da pogubi mladog princa, sultan ga je zatvorio. Uspio je izbjeći pogubljenje.[6]

Nakon što je bio zatvoren u Kızkulesi (Djevojačkoj kuli) na Bosforu, prvo je prognan u Mağusu (Famagusta) na Kiparu, a zatim na ostrvo Rodos. Pomilovan je 1756. i po drugi put imenovan za osmanskog guvernera Egipta.[7] Dana 17. oktobra 1757. godine, po četvrti put, imenovan je za guvernera Anadolije. Umro je 13. augusta 1758. godine u 71. godini života. Sahranjen je u maloj monumentalnoj grobnici u blizini džamije Hekimoğlu Ali Paşa u kompleksu vjerskih objekata koji je dao da se izgradi u naselju Davutpaşa u Istanbulu.

ReferenceUredi

  1. ^ admin (2018-09-23). "Ali paša Hekimoglu - najznamenitiji bosanski namjesnik XVIII stoljeća i jedna od najmarkantijih ličnosti Osmanskog carstva". BOSNAE. Pristupljeno 2022-07-22.
  2. ^ admin (2018-09-23). "Ali paša Hekimoglu - najznamenitiji bosanski namjesnik XVIII stoljeća i jedna od najmarkantijih ličnosti Osmanskog carstva". BOSNAE. Pristupljeno 2022-07-22.
  3. ^ Kreševljaković, Hamdija, (1991), Izabrana djela III, str. 8-9, Veselin Masleša
  4. ^ Kreševljaković, Hamdija, (1991), Izabrana djela III, str. 9-14, Veselin Masleša
  5. ^ Ayhan Buz: Osmanlı Sadrazamları, neden Kitap, istanbul, 2009, str. 204-205
  6. ^ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt IV, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991, str. 33
  7. ^ 'Abd al-Rahman Jabarti; Thomas Philipp; Moshe Perlmann (1994), Abd Al-Rahmann Al-Jabarti's History of Egypt, Vol. 1, Franz Steiner Verlag Stuttgart, str. 308.