Svjetsko prvenstvo u odbojci

Svjetsko prvenstvo u odbojci jest takmičenje koje se održava u organizaciji Međunarodne odbojkaške federacije (FIVB) svake četiri godine, s tim da su prva četiri održana u nejednakim razmacima.

Svjetsko prvenstvo u odbojci
Sport Odbojka
Osnovana 1949.
Izvršni direktor Brazil Ary Graça
Broj ekipa 24
Kontinent Međunarodno (FIVB)
Trenutni šampion(i)  Poljska (3. titula)
Najviše titula  Rusija (6)

Trenutni format uključuje kvalifikacijsku fazu, koja se odvija tokom tri godine koje prethode prvenstvu, nakon koje budu poznati učesnici turnirske faze, tj. samog prvenstva (24 reprezentacije).

Titulu je dosad osvajalo sedam reprezentacija, a najviše ih ima Rusija – šest, ali ih je sve naslijedila iz perioda Sovjetskog Saveza (vidjeti napomene ispod tabele medalja).

HistorijaUredi

Historijat prvenstva potječe iz početaka odbojke kao profesionalnog sporta na visokom nivou. Jedna od prvih konkretnih mjera koje je FIVB preduzeo nakon osnivanja 1947. bilo je ustanovljavanje međunarodnog takmičenja s ekipama s više od jednog kontinenta. Godine 1949. prvo izdanje održano je u Pragu. U tom trenutku turnir je još bio ograničen na Evropu.

Tri godine kasnije takmičenje je prošireno uključivanjem reprezentacija iz Azije. Do sljedećeg izdanja pridružile su se i reprezentacije iz Južne, Srednje i Sjeverne Amerike.

Budući da je odbojka uvrštena u olimpijski program za Igre 1964, četverogodišnji ciklus skraćen je na dvogodišnji nakon četvrtog izdanja (1960) kako bi se prvenstva mogla održavati naizmjenično s Olimpijskim igrama. Od 1970. počele su učestvovati i reprezentacije iz Afrike, čime je ostvaren prvobitni plan za širenje na sve kontinente.

Broj učesnika znatno se mijenjao tokom godina. Zbog povećanja popularnosti odbojke konstantno je rastao na više od 20 u 1970-ima i dijelu 1980-ih, zatim je smanjen na 16 u 1990-ima i konačno stabiliziran na 24 nakon 2002. Danas je Svjetsko prvenstvo najobimnije od svih takmičenja koje organizira FIVB i vjerovatno najvažnije, uz Olimpijske igre.[1]

Do 1974. zemlja domaćin organizirala je i muški i ženski turnir, uz izuzetak izdanja 1966/1967, kad je održano u različitim godinama. Od 1978. ta praksa tek se povremeno primjenjuje, npr., 1998. i 2006, kad su prvenstva održana u Japanu.

Formula takmičenjaUredi

Formula takmičenja stalno se mijenjala radi prilagođavanja različitom broju ekipa koje učestvuju na svakom izdanju. Obično se primjenjuju sljedeća pravila:

  • Na svakom prvenstvu učestvuju 24 ekipe.
  • Kvalifikacijske procedure za prvenstvo duge su i naporne i traju više od dvije godine.
  • Zemlja domaćin automatski je kvalificirana (ili zemlje domaćini).
  • Broj mjesta po konfederacijama određuje FIVB; Evropa ih obično ima najviše, a Afrika ili Južna Amerika najmanje.
  • Da bi učestvovala na prvenstvu, ekipa mora proći više kvalifikacijskih turnira u zavisnosti od plasmana na rang-listi FIVB-ja. Slabije rangirane ekipe mogu odigrati i tri turnira kako bi izborile mjesto; najbolje rangirane ekipe obično igraju samo jedan.
  • Takmičenje je podijeljeno u najmanje dvije faze: preliminarna runda i završna runda. U zavisnosti od broja ekipa, može biti potrebna i jedna ili više međurundi.
  • U preliminarnoj rundi ekipe su podijeljene po grupama i svaka igra po jednu utakmicu protiv ostalih u svojoj grupi.
  • Kad budu odigrane sve utakmice u preliminarnoj rundi, najboljih n ekipa iz svake grupe kvalificira se za sljedeću rundu, a ostale napuštaju prvenstvo. Vrijednost n zavisi od broja ekipa i formata koji će biti primijenjen u završnom dijelu prvenstva.
  • FIVB je isprobao različite formate za završni dio prvenstva. Izgleda da već izvjesno vrijeme (od 2004) postoji konsenzus da barem polufinala i finale moraju biti odigrani po olimpijskom formatu.
  • Četvrtfinala se mogu sastojati od grupa ekipa koje igraju jedne protiv drugih ili od direktnih susreta; u potonjem slučaju može biti potrebna i dodatna međurunda (ili više njih) kako bi se broj preostalih ekipa smanjio na osam.
  • Primjenjuje se vrlo stroga restrikcija u vezi sa sastavima: dozvoljeno je samo 12 igrača po ekipi i zabranjeno je zvati zamjenske igrače u reprezentaciju čak i u slučaju povrede nekog prvotimca.

Osvajači medaljaUredi

Godina Domaćin Finale Utakmica za treće mjesto Ekipe
Prvak Rezultat Finalist Treće mjesto Rezultat Četvrto mjesto
1949.
(detalji)
 
Čehoslovačka
  Sovjetski Savez Grupni sistem   Čehoslovačka   Bugarska Grupni sistem   Rumunija 10
1952.
(detalji)
 
Sovjetski Savez
  Sovjetski Savez Grupni sistem   Čehoslovačka   Bugarska Grupni sistem   Rumunija 11
1956.
(detalji)
 
Francuska
  Čehoslovačka Grupni sistem   Rumunija   Sovjetski Savez Grupni sistem   Poljska 24
1960.
(detalji)
 
Brazil
  Sovjetski Savez Grupni sistem   Čehoslovačka   Rumunija Grupni sistem   Poljska 14
1962.
(detalji)
 
Sovjetski Savez
  Sovjetski Savez Grupni sistem   Čehoslovačka   Rumunija Grupni sistem   Bugarska 21
1966.
(detalji)
 
Čehoslovačka
  Čehoslovačka Grupni sistem   Rumunija   Sovjetski Savez Grupni sistem   Istočna Njemačka 22
1970.
(detalji)
 
Bugarska
  Istočna Njemačka Grupni sistem   Bugarska   Japan Grupni sistem   Čehoslovačka 24
1974.
(detalji)
 
Meksiko
  Poljska Grupni sistem   Sovjetski Savez   Japan Grupni sistem   Istočna Njemačka 24
1978.
(detalji)
 
Italija
  Sovjetski Savez 3–0   Italija   Kuba 3–1   Južna Koreja 24
1982.
(detalji)
 
Argentina
  Sovjetski Savez 3–0   Brazil   Argentina 3–0   Japan 24
1986.
(detalji)
 
Francuska
  SAD 3–1   Sovjetski Savez   Bugarska 3–0   Brazil 16
1990.
(detalji)
 
Brazil
  Italija 3–1   Kuba   Sovjetski Savez 3–0   Brazil 16
1994.
(detalji)
 
Grčka
  Italija 3–1   Holandija   SAD 3–1   Kuba 16
1998.
(detalji)
 
Japan
  Italija 3–0   SR Jugoslavija   Kuba 3–1   Brazil 24
2002.
(detalji)
 
Argentina
  Brazil 3–2   Rusija   Francuska 3–0   SR Jugoslavija 24
2006.
(detalji)
 
Japan
  Brazil 3–0   Poljska   Bugarska 3–1   Srbija i Crna Gora 24
2010.
(detalji)
 
Italija
  Brazil 3–0   Kuba   Srbija 3–1   Italija 24
2014.
(detalji)
 
Poljska
  Poljska 3–1   Brazil   Njemačka 3–0   Francuska 24
2018.
(detalji)
   
Bugarska / Italija
  Poljska 3–0   Brazil   SAD 3–1   Srbija 24
2022.
(detalji)
 
Rusija
24

Tabela medaljaUredi

RangNacijaZlatoSrebroBronzaUkupno
1.  Rusija [A]63312
2.  Brazil 3306
3.  Italija 3104
  Poljska 3104
5.  Češka [B]2406
6.  Sjedinjene Američke Države 1023
7.  Njemačka [C]1012
8.  Kuba 0224
  Rumunija 0224
10.  Bugarska 0145
11.  Srbija [D]0112
12.  Holandija 0101
13.  Japan 0022
14.  Argentina 0011
  Francuska 0011
Ukupno (15 nacija)19191957
Napomene
  1. ^ FIVB smatra Rusiju (od 1993) nasljednicom rezultata Sovjetskog Saveza (1948–1991) i Zajednice nezavisnih država (1992).
  2. ^ FIVB smatra Češku (od 1994) nasljednicom rezultata Čehoslovačke (1948–1993).
  3. ^ Nakon reunifikacije Njemačke Zapadna Njemačka (1949–1990) preimenovana je u Njemačku (od 1991), apsorbiravši Istočnu Njemačku (1949–1990) s rezultatima.
  4. ^ FIVB smatra Srbiju (od 2007) nasljednicom rezultata SFR Jugoslavije (1948–1991), SR Jugoslavije (1992–2002) i Srbije i Crne Gore (2003–2006).

Najkorisniji igračiUredi

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

  1. ^ "Competition (introduction)". worldgrandprix.2017.fivb.com. Pristupljeno 20. 10. 2019.

Vanjski linkoviUredi