Baski

Baski su narod, koji uglavnom živi u predjelu zapadnih Pireneja i na obali Biskajskog zaljeva. Oko 2 miliona pripadnika baskijskog naroda živi u Španiji autonomnoj pokrajini Baskiji, a oko 100.000 u Francuskoj. Baskijskih zajednica ima u Srednjoj i Južnoj Americi, gdje žive od 18. vijeka. Osnova baskijskog identiteta je jezik nazvan euskara. To je jedini neindoevropski jezik u Zapadnoj Evropi, a njegovo porijeklo nije do kraja objašnjeno. Pretpostavlja se da su Baski ostatak neindoevropskog naroda. Najveći baskijski grad je Bilbao.

Ruralni dio španske Baskije.

ImeUredi

Baski sami sebe zovu Euskaldunak, u singularu Euskaldun. Riječ je nastala od euskara (jezik baska, baskijski) i –dun 'onaj koji', odnosno 'onaj koji /govori jezik/ basque', to jest 'basque-govornik'. Zbog fizičkog oblika lica nazivani su često 'narod sa zečijim licem'.

PorijekloUredi

Porijeklo Baska je tajanstveno, niko ne zna odakle su im preci. Antropolozi i naučnici drugih profila drže ih po fizičkoj konstituciji jedinstvenima u svijetu. Krv im je posebna, česta je krvna grupa 0 sa negativnim resus-faktorom. Visoki su, dugih nogu i malih stopala, oči i kosa su crni, nos orlovski i najzanimljiviji je oblik lica, trokutast, često ih stoga nazivaju 'narod sa zečijim licem'. Porijeklo Baska danas se dovodi u vezu sa Kromanjoncima. Kromanjonac je bio izrazito visok, uske i duge lobanje, izraženih jagodica i povećeg nosa. Teoriju o kromanjonskom porijeklu Baska potkrijepljuju i činjenice iz njihovog života. Dobar primjer svakako je drvena zdjela 'kaiku' u kojoj se kuha mlijeko ubacujući u nju užareno kamenje koje se grije na vatri. Ovaj metod star je barem 10.000 godina. Njihov jezik euskara (baskijski), najstariji je u Evropi, lingviste snažno asocira na kameno doba. Za lingvista Georga Dimizilesa, jezik Baska i kavkaski jezici predstavljaju preživjele ogranke davno izumrle porodice.

ObičajiUredi

Baski su u svojoj izoliranosti, ali i u veoma tranzitnom području, uspjeli sačuvati stare običaje i jezik. Žene se samo međusobno, za njih su djeca iz mješanih brakova prokleta. Kod njih nije bila rijetkost da se žene unutar jedne porodice, pa čak i brak između brata i sestre. Baski su veoma odani svojoj zajednici na dan Dia de la Patria (ili na euskarskom Aberi Eguna; Dan domovine) na desetke hiljada Baska iz Francuske, Španije i širom svijeta, okupljaju se u svetom gradu Gerniku ispod jednog prastarog hrasta i zaklinju na vjernost domovini.

Također pogledajteUredi