Kralj (šah)

Bijeli kralj
Crni kralj
Šahovski simbol kralja

Kralj (♔, ♚) je najvažnija figura u šahu. Cilj igre jest zarobiti protivnikovog kralja tako da bijeg nije moguć (mat). Ako kralja napada neka figura, tj. ako mu prijeti uzimanjem, kaže se da je u šahu i igrač mora ukloniti tu prijetnju u idućem potezu. Ako se to ne može uraditi, kaže se da je kralj matiran. Iako je kralj najvažnija figura, obično je i najslabija u igri dok se ne dođe u završnicu. Oznaka kralja u algebarskoj notaciji je K.

KretanjeUredi

Bijeli počinje s kraljem na 1. redu, desno od dame. Crni počinje s kraljem tačno nasuprot bijelog kralja. Kad su polja označena kao u algebarskoj notaciji, bijeli kralj na početku partije nalazi se na e1, a crni na e8.

Kralj se može kretati po 1 polje u svim pravcima osim ako dotično polje ne zauzima druga prijateljska figura ili ako bi se tim potezom kralj doveo u šah-poziciju. Rezultat ovoga je da suprotni kraljevi nikad ne mogu zauzeti polja odmah do onog drugog kralja (vidi članak opozicija), ali kralj može dati otkriveni šah kad se skloni s putanje lovcu, topu ili dami.

 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Početni položaj kraljeva
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Mogući potezi kraljem kad nema drugih figura oko njega ili prijetnji
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Mogući potezi kraljem kad mu prepreku čini granica table ili druge figure. Crni kralj ne može na polja pod udarom bijelog lovca, bijelog skakača, bijele dame ili bijelog pješaka, a bijeli kralj ne može na polja pod udarom crne dame. Bijeli je upravo odigrao Td1#, matiravši crnog kralja.

RokadaUredi

Glavni članak: Rokada
 
Rokada

Kralj također može izvesti i specijalni potez zajedno s topom, koji se zove rokada. U ovom potezu kralj se pomjera 2 polja prema jednom od njegovih topova, a top "preskače" kralja i staje na polju do njega. Rokada je dozvoljena samo u slučaju da se ni kralj ni top nisu prethodno pomjerali, kad su polja između njih slobodna, kad kralj nije u šahu ili kad kralj ne mora preći preko "tučenih polja" ili završiti kretanje na tučenom polju (polje pod udarom protivnikove figure). U zavisnosti od toga na koju se stranu pravi rokada, razlikuju se velika i mala rokada.

Status u partijamaUredi

Šah i matUredi

Glavni članci: Šah (šah) i Mat
Šahovske
figure
  Kralj
  Dama
  Top
  Lovac
  Skakač
  Pješak

Kad igrač napadne protivnikovog kralja, kaže se da je taj kralj u šahu i napadnuti igrač mora odmah skloniti kralja iz opasnosti ili ga zaštititi drugom figurom. Postoje 3 načina da se kralj zaštiti od šaha:

  • pomjeriti kralja na polje koje nije pod napadom
  • postaviti neku figuru između kralja i figure koja ga napada, kako bi se prekinula linija vatre (ovo nije moguće kad je figura koja napada skakač ili kad se radi o dvostrukom šahu)
  • uzeti figuru koja napada.

Ako nijedan od ova 3 načina nije moguć, kralj je doživio šah-mat i igrač čiji je to kralj izgubio je partiju.

PatUredi

Glavni članak: Pat

Pat-pozicija za igrača koji je na potezu nastaje:

  • kad nema legalnih poteza
  • kad igračev kralj nije u šahu
  • kad ne može igrati bilo kojom drugom figurom.

Ako dođe do ove pozicije, kaže se da je kralj u patu i partija se završava remijem. Igrač koji ima vrlo malo (ili nimalo) šanse da pobijedi često će pokušati varkom namamiti protivnika da omaškom dovede njegovog kralja u pat-poziciju kako bi izbjegao poraz.

Uloga u igriUredi

U otvaranju ili središnjici kralj će rijetko igrati aktivnu ulogu u razvijanju napadačkih ili odbrambenih pozicija. Igrač obično pokušava zaštititi kralja na ivici table, iza svojih pješaka. U završnici, međutim, kralj izlazi iz skrovišta i igra aktivnu ulogu kao napadačka figura i također se koristi da pomogne u promociji preostalih pješaka.

Teško je procijeniti relativnu vrijednost kralja u odnosu na ostale figure jer ne može biti pojeden ili razmijenjen. U ovom smislu njegova vrijednost je beskonačna. Ali ako se procjenjuje kraljeva korisnost kao napadačke figure u završnici partije, često se smatra da je malo jači od lovca ili konja - Lasker mu je u djelu Lasker's Chess Primer dodijelio vrijednost skakača i pješaka (tj. 4 poena na skali relativne vrijednosti šahovskih figura). Bolji je od skakača u odbrani obližnjih pješaka, a bolji je od lovca u napadanju pješaka.

UnicodeUredi

Unicode definira 2 koda za kralja:

U+2654 White Chess King (HTML ♔)

U+265A Black Chess King (HTML ♚)

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

  • Brace, Edward R. (1977), An Illustrated Dictionary of Chess, Hamlyn Publishing Group, str. 151, ISBN 1-55521-394-4
  • Barden, Leonard (1980), Play better chess with Leonard Barden, Octopus Books Limited, str. 9, 11, 12, ISBN 0-7064-0967-1
  • Lasker, Emanuel (1934), Lasker's Chess Primer, Billings (1988 reprint), ISBN 0-7134-6241-8
  • Ward, Chris (1996), Endgame Play, Batsford, ISBN 0-7134-7920-5

Vanjski linkoviUredi