Kazimir IV, kralj Poljske

Kazimir IV (poljski: Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk; litvanski: Kazimieras Jogailaitis; 30. novembar 1427. - 7. juni 1492.) je bio veliki knez Litvanije od 1440. godine i kralj Poljske od 1447. do svoje smrti 1492. godine. Za vrijeme njegove vladavine, Poljska je pobijedila Teutonski red u Trinaestogodišnjem ratu i vratila Pomeraniju, a Jagelon dinastija je postala jedna od vodećih kraljevskih porodica u Evropi. Bio je jak protivnik plemstva, i ojačao je Parlament i Senat.

Kazimir IV
Kralj Poljske
Vladavina25. juni 1447 - 7. juni 1492
PrethodnikVladislav III
NasljednikIvan I Albert
Veliki vojvoda Litvanije
Vladavina29. juni 1440. - 7. juni 1492.
PrethodnikSigismund Kestutian
NasljednikAleksandar, kralj Poljske
Krunidba29. juni 1440.
SupružnikElizabeta Austrijska
DjecaVladislav II, kralj Ugarske
Jadviga Jagelonka
sveti Kazimir
Ivan I Albert, kralj Poljske
Aleksandar, kralj Poljske
Sofija Jagelonka
Žigmund I, kralj Poljske
Barbara Jagelonka
DinastijaJagelonci
OtacVladislav II, kralj Poljske
MajkaSofija Halšanska
Rođenje30. novembar 1427.
Smrt7. juni 1492.

Veliki trijumf njegove vladavine je bilo efikasno i konačno uništenje Teutonskog reda, što je dovelo Prusku pod poljsku vlast. Do 15. stoljeća, Poljska se teritorijalno približila zapadnoj Evropi i postala značajan politički faktor u međunarodnim odnosima. Došlo je do potražnje sirovina i repromaterijala koji su stimulisali trgovinu i donijeli rast prihoda, zanatstva i rudarstva.

Vladavina u Litvaniji

uredi

Godine 1440, po smrti litvanskog velikog kneza Žigmunda I Kazimir je, na poziv litvanskih plemića, otišao u Litvaniju i preuzeo vlast nad tom velikom kneževinom. U to vrijeme, Kazimirov brat Vladislav je vladao Poljskim kraljevstvom. Pošto je Kazimir bio maloljetan, istinsku vlast su držali plemići.

Kao litvanski veliki knez, Kazimir je litvanskom plemstvu osigurao jednakost s poljskim plemstvom, te je obećao da će čuvati granice Litvanije i da neće postavljati Poljake kao državnike u Litvaniji. Pristao je tražiti od plemstva saglasnost za sve svoje odluke vezane za Litvaniju.

Vladavina u Poljskoj

uredi

Kazimir je naslijedio svoga brata na poljskom prijestolju nakon tri godine dugoga interregnuma. Okrunjen je 25. juna 1447. godine u Katedrali svetog Stanislava i svetog Vjenceslava. Godine 1454. oženio je Elizabetu Austrijsku, kćerku ugarskog i češkog kralja Alberta i Elizabete Luksemburške.

Godine 1454. pruski plemići su zatražili od Kazimira pomoć u borbi protiv Teutonskog viteškog reda. Kazimir je pristao i pobijedio teutonce, te je osvojio dio pruske teritorije. Godine 1457. umro je Ladislav V, kralj Ugarske, jedini brat Kazimirove supruge, te su Kazimir i njegova supruga Elizabeta počeli poklanjati veliku pažnju preuzimanju ugarske i češke krune.

Smrt i nasljednici

uredi

Kazimir IV je umro 1492. godine. U Poljskoj ga je naslijedio sin Ivan I Albert, a u Litvaniji sin Aleksandar.