Dva smisla tonaliteta:

(1) u opštem smislu - harmonijsko-funkcionalni sistem [1]

(2) u posebnom smislu - tonski rod na određenoj apsolutnoj visini, (zastarjelo)[1]

Definicija

uredi

Tonalitet je muzičko-harmonijski pojam. To su akordski odnosi i veze neke ljestvice u odnosu na njen harmonijski centar, tj. osnovni, tonični akord.[2]

Znači, tonalitet neke kompozicije ili njenog dijela čine svi ljestvični i vanljestvični (povišeni i sniženi) tonovi koji su okosnica za gradnju njene melodike i harmonije.

Šta tonalitet nije

uredi

Pojam tonalitet pogrešno je zamijeniti sa pojmovima ljestvica i tonski rod.

  • Ljestvica[3] ima sedam stupnjeva i osmi koji je ponovljeni prvi. Ljestvica dobija ime prema prvom i posljednjem tonu koji su istog imena. Njeni tonovi se postepeno nižu alfabetskim redom.
  • Tonski rod (dur, mol, moldur)

Sva tri pojma koja u muzici treba razlikovati prikazana su na sljedećoj tabeli:

7♭
 
6♭
 
5♭
 
4♭
 
3♭
 
2♭
 
1♭
 
0♭/  
 
1  
 
2  
 
3  
 
4  
 
5  
 
6  
 
7  
 
Dur Ces Ges Des As Es B F C G D A E H Fis Cis
Mol as es b f c g d a e h fis cis gis dis ais

Parametri za utvrđivanje tonaliteta

uredi
 
3. Potpuna autentična kadenca (IV-V-I) u C-duru koja završava zaokruženu muzičku misao.[4] Play.

Tonalitet neke melodije utvrđuje se na osnovu:

  1. Predznaka koji se nalaze iza ključa (stalni ili predznaci uz ključ ili armatura). Upravo, tonaliteti se razlikuju po broju predznaka.
  2. Predznaka ispred nota.
  3. Završnih tonova - kadence (vidi sliku desno)
  4. Pojava tona dominante

Podjela tonaliteta

uredi

Tonaliteti mogu biti:

  1. Srodni - imaju veći broj zajedničkih ljestvičnih tonova. Veći broj zajedničkih ljestvičnih tonova daje veće srodstvo između dva tonaliteta, i obrnuto.
  2. Nesrodni - nemaju zajedničkih ljestvičnih tonova.

Također pogledajte

uredi

Reference

uredi