Ekranoplan

Ekranoplan je bio avion sovjetske vojske koji je letio od 1966-1991. Za razliku od klasičnih aviona, koji koriste uzgon, letio je nekoliko metara iznad Zemlje pomoću "efekta tla". Danas više nije u upotrebi.

Экраноплан КМ.jpg
Ekranoplan
Dizajnirao Rostislav Aleksejev
Prvi let 18. oktobar 1966
Prekinut 1991.
Status van upotrebe
Glavni korisnik Crvena armija
Broj napravljenih 1

HistorijaUredi

Tokom Hladnog rata dvije supersile SAD i SSSR tražile su mogućnosti letenja ispod radara. Sovjetski pronalazač Rostislav Aleksejev istraživao je efekat tla. Inače ovaj efekat poznaju piloti prilikom uzletanja i ateriranja, prilikom čega se gomila vazdušni jastuk ispod trupa aviona.[1] Aleksejev je dizajnirao avion "KM" koji je imao 4 vertikalne turbine koje su dizale avion, dok su dvije dodatne turbine na repu služile kao pogon. Iznad površine mirne vode efekat tla je postajao efikasniji. Od 1963. počinje konstrukcija aviona, u industrijskoj zoni grada Groki, za vojne svrhe. Oko 7000 radnika učestvovalo je tokom planiranja i izgradnje "KM"-a. Brodovi su, u najvećoj tajnosti tokom noći, vozili dijelove aviona rijekom Volgom.[2]

Prvi letUredi

Prvi let aviona obavio je 1966. pilot Vladimir Loginov. Ostvarena je brzina od 500 km/h, uz startnu masu od 544 tona. Let iznad vode, tokom nevremena uz visoke talase, bio je nestabilan. Aleksejev nije uspio pronaći rješenje. 1980. dogodila se, prilikom bure, nesreća gdje je KM potonuo a posada se uspjela spasiti. Sličan model "Orljonok", koje je bio znatno manji, imao je trup za 200 vojnika ili 2 tenka. Orljonov je bio dug 60 metara uz brzinu 400 km/h s dometom 1500 km. Nakon nesreće u 1975. Aleksejev je morao podnijeti ostavku kao šef projekta. Zvanično projekat aviona s efektom tla obustavljen je 1991. Za civilnu upotrebu nije bio isplativ zbog velike potrošnje goriva. Efekat tla stvarao je, prilikom starta, veliki aerodinamični otpor. Prema tvrdnjama američkog obavještajca David R. Huffa postojalo je više verzija ekranoplana, jedna je čak mogla da leti i na 3000 m. Uz to smatra Huff ekranoplan je imao spremište za nuklearne bombe.[1]

Tehnički podaciUredi

Podaci Jedinice
Godina produkcije 1966.[2]
Firma ?
Raspon krila 37 m[2]
Dužina 90-100 m[2][1]
Visina 22 m[2]
Površina krila ?
Težina (prazan) ?
Mogući tovar 200.000 kg[1]
Težina (maksimalna pri startu) 544.000 kg[2]
Putnici 0
Posada ?
Brzina 500-800 km/h[1][2]
Visina leta 10 m[1]
Dužina leta 7500 km[1]
Pogon ?
Snaga ?
Naoružanje ?

ZanimljivostiUredi

  • Tokom Hladnog rata ekranoplan je imao nadimak "Kaspijsko čudovište".
  • Njemački dizajner Hanno Fischer je još prije Aleksejeva dizajnirao avione s efektom tla.[3]

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

  1. ^ a b c d e f g Boeck, Martin (10. 11. 1995). ""Monster des Kaspischen Meeres" ist enttarnt". Welt Online (jezik: njemački). Die Welt. Pristupljeno 2. 10. 2017.
  2. ^ a b c d e f g von Lüpke, Marc (11. 12. 2014). "Sowjetische Geheimwaffe Ekranoplan". einestages (jezik: njemački). Axel Springer Verlag. Der Spiegel. Pristupljeno 28. 9. 2017.
  3. ^ Scheppach, Joseph (13. 9. 2017). "Luftfahrt: Zwischen Himmel und Meer" (jezik: njemački). Heise Verlag. Technology Review (Heise). Pristupljeno 28. 9. 2017.