Otvori glavni meni
En passant

En passant je potez pješakom u šahu. Označava usputno uzimanje pješaka pješakom (fr.: en passant - u prolazu), kada je pješak sa svoje početne pozicije pomjeren za dva polja prošavši pored protivničkog pješaka, koji ga može (ali ne mora) uzeti, ali ga može uzeti samo u narednom potezu. Ako je to jedini potez, onda se pješak mora uzeti.[1]

Jedino potezom en passant je moguće postići dvostruki šah, napasti kralja sa dvije figure, bez preduslova, da je figura sa kojom je kralj napadnut upravo pomaknuta.

U algebarskoj notaciji, en passant se notira kao e5 x d6 e.p. (gdje se skraćenica e.p. najčešće izostavlja)

PrimjeriUredi

Primjer 1.1 za en passant
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Početna pozicija pred moguć en passant.
Primjer 1.2 za en passant
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
bijeli je upravo odigrao potez pješakom d4.
Primjer 1.3 za en passant
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Crni je odigravši potez ed3 uzeo bijelog pješaka „u prolazu“, ili en passant.

Ako je en passant jedini potez, onda se pješak mora uzeti.

U Primjeru 2.1, na 1. g4 nije pat zbog 1. .. hg3.

Primjer 2.1
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
poslije 1. g4 nije pat, pošto crni može da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 2.2
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Nije pat, pošto crni mora da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 2.3
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Pozicija poslije uzimanja en passant 1. .. hg3

Ako bismo pomjerili crnog kralja na h5, a pješaka na h6 (Primjer 3.1), poslije 1. g4 nije mat takođe zbog 1. .. hg3.

Primjer 3.1
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
poslije 1. g4 nije mat, pošto crni može (mora) da igra 1. .. hg3
Primjer 3.1
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Nije mat, pošto crni može (mora) da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 3.1
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Pozicija poslije uzimanja en passant 1. .. hg3

Šahovska studijaUredi

Dobar primjer poteza en passant, je šahovska studija Vladimira Korolkova, kao primjer problemskog šaha.

Vladimir Korolkov
Schach 1957
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Bijeli na potezu (nakon 4. ... c5xd4)




Nakon
5. Lc3-a1 d7-d6!
crni pokušava iznuditi pat. Nakon 6.c2-c3? d4-d3+ je pat neizbježan. No bijeli može igrati
6.c2-c4!,
koji na prvi pogled vodi ka patu, ali koristi vezivanje pješaka na d4 i iznuđuje njegovo uzimanje en passant.
Nakon
6. ... d4xc3 e.p.
7.La1xc3
slijedi mat.

Šahovske partijeUredi

Gundersen - Faul, 1928.
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
Pozicija nakon 12...f7–f5
 a b c d e f g h  
8               8
7               7
6               6
5               5
4               4
3               3
2               2
1               1
 a b c d e f g h  
nakon 14...g7–g5. Bijeli uzima pješaka en passant.

U partiji Gunnara Gundersena i Alberta H. Faula[2] iz 1928. godine potez en passant je iskorišten u cilju matiranja crnog kralja. Nakon što crni potezom

12...f7–f5

pješakom napadne crnu damu, bijeli odgovara napadom pješaka na kralja

13. h5+ Kh6

zatim otvaranjem dijagonale lovcu ponovo šahira kralja

14. Sxe6+

Crni ima jedino mogućnost odbrane pješakom, jer 14...Kh7 rezultira 15.Dxg7# skorim matom

14... g5

Nakon čega bijeli koristi pravilo en passant, te matira.

15. hxg6e.p.#

Također pogledajteUredi

ReferenceUredi

Vanjski linkoviUredi