Razlika između izmjena na stranici "Visoko u ratu (1992–1995)"

Uklonjena 1.494 bajta ,  prije 1 mjesec
sitne prepravke
m (razne ispravke)
(sitne prepravke)
Ovaj članak prikazuje dejstva u toku [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata]] u [[Visoko]]m i okolini, te donosi pregled aktivnosti visočkih jedinica Armije Bosne i Hercegovine, koje su učestvovale u odbrani Visokog i [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]]. U periodu između 22. augusta i 3. septembra 1992. godine oslobođeno je prigradsko naselje Prijeko i Rezervoar vode. Visočke jedinice pretežno pružale pomoć jedinicama na drugim bojištima: odbrana [[Bilalovac|Bilalovca]] (Kiseljak – Busovača), [[Fojnica|Fojnice]], [[Vareš]]a. Također su učestvovale su [[Operacija "Drina 93"#Olovsko bojište|u odbrani Olova]] u velikoj ofanzivi [[Vojska Republike Srpske|VRS]]-a u zimu 1993/94. Godine 1995. učestvovale su u borbama na [[Treskavica|Treskavici]], u [[Operacija deblokade Sarajeva|Operaciji deblokade Sarajeva]], na [[Operacija "Domet 95"|operaciji "Dome 95" na Vlašiću]] i u [[Operacija Sana '95|operaciji Sana]] na ratištu kod [[Bosanska Krupa|Bosanske Krupe]].<ref>{{Cite web|url=https://arhiva.vipromo.ba/hasib-musinbegovic-visokom-odbrambeno-oslobodilackom-ratu-1992-95/|title=HASIB MUŠINBEGOVIĆ O VISOKOM U ODBRAMBENO-OSLOBODILAČKOM RATU 1992–95.|website=Visoko|language=hr|access-date=13. 2. 2020}}</ref>
 
== Pripreme i početak rata ==
[[Datoteka:Visoko 1992 Giovanni Zanchini 06.JPG|mini|Visoko 1992.]]
Na početku rata formiraju se krizni štabovi u [[Mjesna zajednica|mjesnim zajednicama]] te se formira prvi vod [[Patriotska liga|Patriotske lige]].
Pred samo izbijanje rata [[SDS]] počinje naoružavati lokalno [[Bosanski Srbi|srpsko]] stanovništvo odano toj stranci, gdje se posebno vrši masovno naoružavanje u okolnim selima Zimča te selu Čekrčići koje je ostalo pod srpskom kontrolom do kraja rata. Što pojedinačno i organizovano preko [[SDA]], Visočko stanovništvo se počinje naoružavati. Tada biva spriječeno izvoženje i odvlačenje prehrambenih artikala i vojne opreme od strane [[JNA]] iz visočkih kasarni. U tom periodu se formiraju krizni štabovi u [[Mjesna zajednica|mjesnim zajednicama]] te se formira prvi vod [[Patriotska liga|Patriotske lige]]. U periodu kada Sarajevo biva blokirano barikadama SDS pripadnika.
 
Dana 6. aprila 1992. proglašava se vanredno stanje što rezultira postrojavanjem Protivdiverzantskog voda TO. Već od 22. aprila 1992. počinje doturanje naoružanja prema [[Sarajevo|Sarajevu]], kada se vrši prevoz oružja šumskim putem Visoko - Kralupi - Čifluk - Rakovica. Uz pripremanje odbrambenih snaga vršen je stalni pritisak na Srbe da predaju svo naoružanje iz kasarni "Ahmet Fetagahić" i "Majevica". Dana 25. aprila oko 12 sati popodne Srbi napuštaju kasarnu Ahmet Fetagahić, koja više neće biti upotrebljiva i prelaze u kasarnu Majevica u kojoj je bilo smješteno skoro svo naoružanje. Sljedećeg dana novoformirane jedinice TO Visoko vrše opsadu i napad na kasarnu Majevica i pri tom zarobljavaju 7 srpskih vojnika te osvajaju skoro svo naoružanje (preko 2000 cijevi, velike količine municije i ostalog materijala).
Dio naoružanja koji je zarobljen biva raspoređen novoformiranim jedinicama, dok se dio naoružanja opet prebacuje za Sarajevo čije je obezbjeđenje vršio vod Patriotske lige a kretao se putem Visoko - [[Goduša (Visoko)|Goduša]] - [[Vela]] - [[Crkvica]] - [[Ahatovići]]. Dana 3. maja 1992. pripadnici svih jednicia u Visokom i okolini vrše prvi kombinovano [[Artiljerija|artiljerijsko]]-[[Pješadija|pješadijski]] napad na srpska uporišta u [[Ilijaš]]u, Sovrlama, Ljubinićima i Čekrčićima što je izazvalo pometnju među srpskim snagama koji su bili primorani skrenuti svoje snage sa pravca Sarajeva. To je pomoglo u odbrani glavnog grada koji je svoju odlučujuču bitku vodio 2. i 3. maja kada su Visočke jedinice izvršile napad.
 
Istog dana je dobijena i prva bitka za Visoko gdje je TO razoružao pripadnike SDS-a na području Goduše, Kula Banjera i Ravni. Tog dana su srpske snage izvršile napad iz artiljerijskih oružja pucajući nasumice po užem gradskom stambenom jezgRujezgru što je odnijelo prve civilne žrtve. U istom periodu zračne jedinice srpskih snaga napadaju industrijske, vojne i civilne objekte u Visokom. 18. maja 1992. godine u tjesnacu Mačuh, između naselja Papratnica (Kakanj) i Seoča (Visoko) zaustavljena je kolona Jugoslovenske narodne armije koja je napustila kasarnu Bilmišće u Zenici. Kolonu su zaustavile jedinica OpŠTO Visoko, Manevarska četa SJB Visoko (kasnije Tufina četa) koja je izvršila zaprečavanje puta i zaustavljanje kolone, zatim jedinica Općinskog štaba TO Kakanj, Četa “Bosna”, jedinica Vojne policije, policajci Stanice javne bezbjednosti Kakanj i mjesne jedinice rejonskih štabova Patriotske lige i zaplijenjeno je: 750 automatskih pušaka, 90 pištolja, 2 haubice H-105&nbsp;mm, 3 protiv-avionska topa 20/3&nbsp;mm, 50 “Zolja”, 36 lansera RBR 90&nbsp;mm, veću kolićinu razne municije, 2 motorna vozila [[TAM-150]], 2 motorna vozila Pinzgauer.<ref>{{Cite web|url=https://visoko.co.ba/sjecanje-na-heroje-kako-su-borci-iz-visokog-i-kaknja-zaustavili-kolonu-jna-i-oduzeli-oruzje-presudno-za-odbranu-centralne-bosne/|title=Sjećanje na heroje: Kako su borci iz Visokog i Kaknja zaustavili kolonu JNA i oduzeli oružje presudno za odbranu Centralne Bosne|last=Visoko.co.ba|website=Visoko.co.ba|language=bs-BA|access-date=19. 5. 2019}}</ref>
 
== Poluokruženje ==
== Ishod ==
[[Datoteka:Teufik_Buza,_Bosnian_War,_Visoko.jpg|mini|Mjesto gdje je ukopan pukovnik Armije RBiH [[Teufik Buza]], poginuo u završnim godinama rata u Bosni i Hercegovini.]]
Tokom ratnih godina visočki borci Armije RBiH su uspjeli zadržati većinu teritorija općine Visokog pod svojom kontrolom. Tokom čitavog rata su vršena doturanja oružja prema Sarajevu i drugim gradovima, najčešće šumskim putevima. Visoko je izgubilo 314 boraca od kojih su petorica najmlađih bili maloljetni u trenutku pogibije, a petorica sinovi jedinci. Visoko je imalo 127 civilnih žrtava, od kojih 38-oro djece. Štete u privredi procijenjene su na oko 200 miliona eura. U istom periodu Visoko je pružilo utočište i primilo više od 14.500 raseljenih osoba, a ratna bolnica primila je preko 5.000 pacijenata. Visočani su dobrovoljno putem Crvenog krsta dali više od 5.500 doza krvi. 23 visočka borca su dobila najveće odlikovanje [[Zlatni ljiljan]], dok je 19 pripadnika MUP-a dobilo Zlatnu policijsku zvijezdu.<ref>{{Cite web|url=https://visoko.co.ba/dani-otpora-agresiji-na-podrucju-visokog-tuzno-sjecanje-na-branioce-grada-i-drzave/|title="Dani otpora agresiji na području Visokog": Tužno sjećanje na branioce grada i države|last=Visoko.co.ba|website=Visoko.co.ba|language=bs-BA|access-date=19. 5. 2019}}</ref>
 
== Također pogledajte ==