Velika Kneževina Litvanija: razlika između verzija

m
nema sažetka izmjene
No edit summary
mNo edit summary
{{Nedostaju izvori}}
{{Infokutija bivša država
| zvanično_ime = Velika Kneževina Litvanija
'''Velika Kneževina Litvanija''' ([[Bjeloruski jezik|bjeloruski]]: Вялікае Княства Літоўскае; [[Litvanski jezik|litvanski]]: Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė; [[Poljski jezik|poljski]]: Wielkie Księstwo Litewskie; [[Latinski jezik|latinski]]: Magnus Ducatus Lituaniae) bila je srednjevjekovna multikulturalna država koja je tokom svoje najveće teritorijalne ekspanzije obuhvatala teritorije današnje [[Bjelorusija|Bjelorusije]] i dijelove [[Ukrajina|Ukrajine]], [[Latvija|Latvije]], [[Poljska|Poljske]] i [[Rusija|Rusije]].
 
Ujedinjenje litvanskih plemena započelo je krajem 12. stoljeća kako bi otklonili [[Baltički križarski ratovi|prijetnju]] od [[Teutonski red|Teutonskih]] i [[Livonski red|Livonskih vitezova]]. [[Mindaugas]], prvi vladar Velike Kneževine Litvanije, proglašen je katoličkim kraljem Litvanije 1253. godine. Nakon ubistva Mindaugasa, paganski kneževi su ponovo došli na litvanski tron. To se promijenilo kada je veliki vojvoda [[Vladislav II, kralj Poljske|Jagelo]] potpisao [[Krevska unija|Krevsku uniju]] 1386. godine, donoseći dvije velike promjene u historiji Velike Kneževine Litvanije; prelazak na katoličanstvo i uspostavljanje [[Dinastijska unija|dinastijske unije]] između Velike Kneževine Litvanije i Kraljevine Poljske. Vladavina [[Vitold, veliki knez Litvanije|Vitolda Velikog]] obilježila je i najveće teritorijalno širenje Velike Kneževine Litvanije i poraz Teutonskih vitezova u [[Bitka kod Grinvalda|bici kod Grinvalda]] 1410. godine. Ova pobjeda je označila uspon litvanskog plemstva. Nakon Vitoldove smrti, odnos Velike Kneževine Litvanije sa Kraljevinom Poljskom se znatno pogoršao jer su litvanski plemići, uključujući [[Dinastija Radvila|dinastiju Radvila]], pokušali razbiti personalnu uniju sa Poljskom. Međutim, neuspješni ratovi sa Velikom Kneževinom Moskvom prisilili su personalnu uniju da ostane netaknuta.
 
Na kraju je [[Lublinska unija]] 1569. godine stvorila novu državu [[Poljsko-Litvanska unijaUnija|Poljsko-Litvansku unijuUniju]]. U novoj državi, Velika Kneževina Litvanija je zadržala svojuje političku samostalnost, imajući odvojena ministarstva, zakone, vojsku i riznicu. Unija je raskinuta donošenjem novog ustava 3. maja 1791. godine stvaranjem jedne države Poljske, sas jednim monarhom, jednim parlamentom i bez litvanske autonomije. Ubrzo nakon toga, unitarni karakter države potvrđen je usvajanjem [[Uzajamna garancija dviju nacija|Uzajamne garancije dviju nacija]]. Međutim, novoformiranu državu napala je Rusija 1792. godine i njenu teritoriju [[Podjela Poljske|podijelila]] između [[Rusko Carstvo|Ruskog carstva]], [[Kraljevina Pruska|Kraljevine Pruske]] i [[Habsburška Monarhija|Austrije]] 1795. godine.
 
== Historija ==
 
=== Osnivanje države ===
{{Glavni|Historija Litvanije}}
{{Glavni|Historija Litvanije}}Prvi pismeni trag o Litvaniji nalazi se u [[Kvedlinburški ljetopis|Kvedlinburškom ljetopisu]] koji je napisan 1009. godine. U njemu se govori o biskupu [[Bruno Kretfurski|Bruni]] kojeg je ubila grupa pagana. Prema nekim pričama, Bruno je krstio litvanskog "kralja" Nethimera. Tokom 12. stoljeća slavenske hronike navode Litvaniju kao jedno od područja koje su napali Rusi. Paganski litvanci suLitvanci u početku su bili malo pleme koje je nastanjivalo oblastpodručje oko KneževinePolocke PolockKneževine, ali su ubrzo postali toliko jaki da su sami organizirali vlastite male pohode. U jednom trenutku između 1180. i 1183. godine situacija se počela mijenjati, pa su litvanci počeli organizirati vojne napade na [[Slaveni|slavenske]] provincije i Kneževinu Polock. Iznenadna iskra vojnih racija označila je konsolidaciju litvanskih zemalja u [[Aukštaitija|Aukštaitiji]].
[[Datoteka:Baltic_Tribes_c_1200.svg|alt=|lijevo|mini|Baltska plemena oko 1200. godine.]]
 
{{Bjelorusija po temama}}
 
[[Kategorija:Velika Kneževina Litvanija]]
[[Kategorija:Historija Poljske]]
[[Kategorija:Historija Litvanije]]
[[Kategorija:Historija Ukrajine]]
[[Kategorija:Historija Bjelorusije]]
[[Kategorija:Historija Latvije]]
[[Kategorija:Historija Rusije]]
[[Kategorija:Historija Ukrajine]]