Razlika između izmjena na stranici "Vlaška"

Dodano 2.460 bajtova ,  prije 3 mjeseca
nema sažetka izmjene
(Rescuing 2 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0)
 
[[Datoteka:Walachia.png|frame|desno|Karta [[Rumunija|Rumunije]] s Vlaškom predstavljenom žutom bojom.]]
'''Vlaška''' ([[Rumunski jezik|rumunski]]: Țara Românească) ili '''Valahija''' ([[Staroruski jezik|staroruski]]: Влашская Земля; [[Latinski jezik|latinski]]: Valachia) je historijski i geografski region [[Rumunija|Rumunije]]. Nalazi se sjeverno od [[Dunav|Dunava]] i južno od [[Južni Karpati|Južnih Karpata]]. Podijeljena je na dva dijela, [[Muntenija]] (Velika Vlaška) i [[Oltenija]] (Mala Vlaška). Nastala je kao [[kneževina]] u ranom 14. stoljeću od strane [[Basarab I|Basaraba I]] koji se pobunio protiv ugarskog kralja [[Karlo I Robert, kralj Ugarske|Karla I Roberta]], iako prvi spomen Vlaške datira iz povelje koju je ugarski kralj [[Bela IV, kralj Ugarske|Bela IV]] dao [[Vojvoda|vojvodi]] [[Seneslav|Seneslavu]] 1246. godine. Vlaška je od 1417. do 1859. godine prihvatila [[suzerenstvo]] [[Osmanlijsko carstvo|Osmanlijskog carstva]], sa kratkim periodima ruske okupacije između 1768. i 1854. godine. Godine 1859. Vlaška se ujedinjuje sa [[Moldavija|Moldavijom]] čime formiraju [[Ujedinjena kneževina|Ujedinjenu kneževinu]], koja je 1866. godine usvojila ime Rumunija i službeno postala [[Kraljevina Rumunija]] 1881. godine. [[Trianonski sporazum|Trianonskim sporazumom]] 1920. godine, [[Transilvanija]] je izdvojena iz Mađarske i pripojena Kraljevini Rumuniji formirajući modernu rumunsku državu.
 
== Historija ==
 
=== Antičko doba ===
{{Glavni|Geti, Dačani, Dakija, Dakijski ratovi, Dakija (rimska provincija)}}Tokom [[Dakijski ratovi|Drugog Dakijskog rata]] (105. - 106.) zapadna Oltenija je postala dio rimske provincije [[Dakija (rimska provincija)|Dakije]], dok su dijelovi Vlaške postali dio rimske provincije [[Mezija (rimska provincija)|Mezije]]. Nakon utvrđivanja rimskih granica na [[Dunav|Dunavu]] 271. godine, područje sjeverno od Dunava su napali i naselili [[Goti]] i [[Sarmati]]. Izgradnja mosta između [[Sucidava|Sucidave]] i [[Eskus|Eskusa]] 328. godine ukazuje da je došlo do značajne trgovine s narodima sjeverno od Dunava. Period Gotske vladavine završen je dolaskom [[Huni|Huna]] u [[Panonska nizija|Panonsku niziju]] i uništenjem 170 gotskih naselja sa obje strane Dunava.
 
=== Rani srednji vijek ===
{{Glavni|Porijeklo Rumuna}}Tokom [[Velika seoba naroda|Velike seobe naroda]], Slaveni su se naselili na teritoriji Vlaške čime su došli u direktni kontakt sa [[Bizantijsko Carstvo|Bizantijskim carstvom]] koji je zauzimao južnu obalu Dunava. Bizantijski general [[Prisk (general)|Prisk]] je 593. godine porazio Slavene, [[Avari|Avare]] i [[Gepidi|Gepide]] na budućem vlaškom teritoriju, dok su Slaveni 602. godine pretrpjeli presudan poraz na tom području. Vlaška je bila pod kontrolom [[Prvo bugarsko carstvo|Prvog Bugarskog carstva]] od 681. godine do Ugarskog osvajanja [[Transilvanija|Transilvanije]] krajem 10. stoljeća. Nakon Bizantijskog osvajanja Bugarske 1018. godine, Vlaška je došla pod kontrolu [[Pečenezi|Pečeneza]] koji su proširili svoju vlast tokom 11. stoljeća. Oni su poraženi od [[Kumani|Kumana]] iz južne Rutenije 1091. godine, nakon čega su nastali mali polisi [[Vlasi|Vlaha]] u kojima su vladali [[Knez|kneževi]] i [[Vojvoda|vojvode]].
 
=== Kneževina Vlaška ===
Prvi pisani dokaz o lokalnim vojvodama je vlaški vojvoda [[Litovoj]] (1247. - 1278.) koji je odbio dati [[danak]] ugarskom kralju [[Ladislav IV, kralj Ugarske|Ladislavu IV]]. Njegov nasljednik [[Barbat]] (1278. - 1290.) je iskoristio slabljenje Kraljevine Ugarske za ujedinjenje svih vlaških polisa i nezavisnost od Ugarske. Kneževinu Vlašku je, prema lokalnoj tradiciji, stvorio [[Radu Negru]] (1290. - 1310.) koji se pobunio protiv ugarskog kralja [[Karlo I, kralj Ugarske|Karla I]] i preuzeo vlast na teritoriji sa obje strane rijeke [[Olt (rijeka)|Olt]] osnivajući svoju rezidenciju u [[Kampulung|Kampulungu]] kao prvi vladar [[dinastije Basarab]]. Njegov nasljednik [[Basarab I]] je nakon [[Bitka kod Posade|bitke kod Posade]] 1330. godine zauzeo ugarske gradove [[Fagaraš]], [[Almaš]] i [[Kilija|Kiliju]].
 
== Geografija ==
 
[[Glavni grad]] je mijenjan tokom vremena, od [[Curtea de Argeș]] (Curteja na Argešu), do [[Târgoviște|Trgovište]] i konačno [[Bukurešt]].
 
== Historija ==
 
Period Vlaške kao [[Osmanlijsko carstvo|osmanlijskog]] [[suzerenstvo|suzerenstva]], je trajao od 1415., do 1859.
 
== Značajni vlaški vladari ==
 
* [[LitovoiLitovoj]], na istočnoj strani Rijeke [[Olt]], [[1247]]-[[12771278.|1278]],
* [[BărbatBarbat]], oko 12771278 - oko [[1290]]
* [[Seneslau]], na zapadnoj strani Rijeke Olt, kod Argeša, oko 1247.
* [[Bărbat]], oko 1277 - oko [[1290]]
* [[Tihomir]], oko 1290 - oko [[1310]]
* [[Basarab I]], oko [[1310]] - [[1352]]