Razlika između izmjena na stranici "Menahem Begin"

Uklonjeno 245 bajtova ,  prije 1 godinu
Datume nije potrebno linkovati
(Datume nije potrebno linkovati)
[[Datoteka:Menachem Begin and Moshe Dayan exits from an aircraft.JPEG|mini|desno|Menahem Begin]]
'''Menahem Wolfovich Begin''' (''[[Hebrejski jezik|hebrejski]]: מנחם בגין'', {{jez-ru|Менахем Вольфович Бегин}}) bio je [[Izrael|izraelski]] političar i premijer rođen [[16. august|16. avgusta]] [[1913.]] godine u gradu [[Brest-Litovsk]]u tadašnjem [[Rusko Carstvo|Ruskom Carstvu]] (sadašnja [[Bjelorusija]]).
 
== Mladost ==
{{Commonscat|Menachem Begin}}Tokom obrazovanja, na Menahema je velik uticaj imala njegova porodica na čiji nagovor počinje s proučavanjem tradicionalnih svjetovnih studija. Kao mladić je podržavao lijevi židovski cionistički pokret Hachomer Hatzair. Bio je konzervativni vjernik i slijedio je izvorno rabinsko učenje. Roditelji su mu stradali tokom holokausta.
 
[[1935.|1935]]. godine je je upisao Pravni fakultet Univerziteta u [[Varšava|Varšavi]]. Nedvojbeno najveća prekretnica tokom mladosti mu je bio susret sa Vladimirom Jabotinskim, utemeljiteljem antisocijalističkog revizionističkog cionizma i omladinskog pokreta Betar. Njegov politički angažman započinje [[1939.|1939]]. godine i tada je preuzeo vodstvo Betara, uprkos nekim neslaganjima sa Jabotinskim. Godinu kasnije, ovaj umire, a sljedećih par godina se pokazuju krucijalnim za oblikovanje političkih stavova Menahema Begina.
 
[[1939.|1939]]. godine je pobjegao u Vilnius koji je tada bio pod poljskom kontrolom. [[20. septembar|20. septembra]] [[1940.|1940]]. godine uhapsio ga je [[NKVD]] i pritvorio u zatvor Lukiškes. Iz zatvora u [[Vilnius|Vilniusu]]u je prebačen u radni logor Petchora u [[Sibir|Sibiru]]i [[1. juni|1. juna]] [[1941.|1941]]. pod optužbom da je britanski agent.
 
Nakon sporazuma Sikorski-Maïski je pušten i dobrovoljno se pridružuje poljskoj vojsci [[Sovjetski Savez|Sovjetskog Saveza]] pod kontrolom generala Władysława Andersa.
 
== Prije 1948. ==
Suprotstavio se cionističkim grupacijama sa socijalističkom ideologijom koju je vodio David Ben-Gurion, jer ih je smatrao za sluge Britanaca. Begin u ovo vrijeme počinje sa promovisanjem revizionističkog cionizma, te se [[1943.|1943]]. pridružio desničarskoj organizaciji Irgun čiju komandu preuzima [[1947.|1947]]. Ogorčen postupcima Britanije u Palestini, on poziva narod na oružje i ustanak, te pokreće pobunu protiv britanske vojske.
 
== Teroristički napad na Hotel King David ==
22. jula 1946, Begin koordinira napad na hotel u kojem su boravili britanski službenici u [[Jerusalem|Jerusalemu]]u. Pripadnici Irguna, prerušeni u Arape, raznijeli su dio hotela u kojem su bili članovi Britanskog sekretarijata, Vojna komanda i Odjeljenje za kriminalističke istrage. U napadu su poginule 22 osobe, od kojih je većina bila zaposlena u Sekretarijatu ili hotelu. Oko 45 ljudi je pretrpilo povrede.
 
== Masakr u selu Deir Yassin ==
Stotinu boraca terorističke organizacije Irgun čiji je vođa bio upravo Begin, potpomognuti grupom Lehi, počinili su u selu Deir Yassin masakr [[9. april|9. aprila]] [[1948.|1948]]. čije postojanje Begin negira. Napad na selo i popratni masakr, uključujući egzekucije na kamenolomu, ostavili su više od stotinu mrtvih.
 
== Politički angažman nakon 1948. ==
Osnovao je novu političku partiju Herout ("Sloboda") [[1948.|1948]]. Na izborima [[1949.|1949]]. Herout je osvojio 18 mandata u parlamentu Knesseta. Revizionistička stranka bez zastupnika u Skupštini tada se raspušta i Begin postaje jedini vođa revizionističke struje.
 
Od [[1948.|1948]]. do [[1977.|1977]]. Herout je predstavljao glavne protivnike vladajućoj laburističkoj stranci u [[Kneset|Knessetu]] i postojala je velika napetost između Menachema Begina i Davida Ben Guriona koja se lako mogla pretvoriti u građanski rat.
 
== Kasne godine ==
[[1980-e|1980-ih]], tokom građanskog rata, šalje nekoliko stotina izraelskih vojnih savjetnika u [[Gvatemala|Gvatemalu]] kako bi pomogli osposobljavanju vojnika diktatora Montta.<ref>{{Cite web|url=http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.investigaction.net%2Fle-sale-boulot-disrael-dans-la-guerre-sale-au-guatemala%2F|title=Prljavi posao Izraela u gvatemalskom ratu|last=Schivone|first=Gabriel|date=|website=Arhiva|publisher=|accessdate=26. 02. 2020.}}</ref>
 
[[15. septembar|15. septembra]] [[1983.|1983]]. je nakon saznanja o smrti svoje supruge Alize dao ostavku na mjesto premijera. Nakon povlačenja iz politike, živi samački život i umire u [[Jerusalem|Jeruzalemu]] [[1992.|1992]]. godine u 79. godini života. Sahranjen je na Jevrejskom groblju na Maslinskoj gori.
 
== Knjige ==