Razlika između izmjena na stranici "Ujedinjeno Kraljevstvo"

Uklonjeno 8 bajtova ,  prije 5 mjeseci
m
datumi: ispravljam "D. Mjesec GGGG" u "D. M. GGGG"
m (datumi: ispravljam "D. Mjesec GGGG" u "D. M. GGGG")
'''Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske''' ({{jez-en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}}), skraćeno '''UK''', jest [[Država|suverena država]] u [[Zapadna Evropa|zapadnoj Evropi]]. Nalazi se sjeverozapadno od obale [[Evropa|Evrope]] te obuhvata [[Velika Britanija|ostrvo Velike Britanije]] (ovaj termin se ponekad pogrešno upotrebljava za naziv zemlje), sjeveroistočni dio [[Irska (ostrvo)|Irskog ostrva]] i raznih manjih ostrva.<ref>{{cite web |title=Definition of Great Britain in English |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Great-Britain?q=Great+Britain |publisher=Oxford University Press |accessdate=29. 11. 2014}}</ref> [[Sjeverna Irska]] je jedini dio Ujedinjenog Kraljevstva koji ima kopnenu granicu s drugom državom (u ovom slučaju, [[Irska|Irskom]]). Osim ove kopnene granice, UK je okruženo [[Atlantski okean|Atlantskim okeanom]] sa zapada i sjevera, Sjevernog mora istočno i [[La Manche|Engleskog kanala]] južno. [[Irsko more]] se nalazi između [[Velika Britanija|ostrva Velike Britanije]] i [[Irska (ostrvo)|Irske]]. Površina Ujedinjenog Kraljevstva je 243.000 [[Km²|km<sup>2</sup>]] što ga čini 80. najvećom državom na svijetu i 11. najvećom u Evropi.
 
S nešto više od 63 miliona stanovnika (prema popisu iz 2011) Ujedinjeno Kraljevstvo je 22. zemlja po broju stanovnika.<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=United Kingdom |publisher=International Monetary Fund |accessdate=21. 4. 2015}}</ref> Po državnom uređenju je [[Unitarna država|Unitarna]] [[Parlamentarni sistem|parlamentarna]] [[ustavna monarhija]].<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx The British Monarchy, ''What is constitutional monarchy?'']. Pristupljeno 21. 4. 2015</ref><ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html CIA, ''The World Factbook'']. Pristupljeno 21. 4. 2015</ref> Glavni grad je [[London]], važan globalni grad i finansijski centar s gotovo 9.000.000 stanovnika (2019), što ga čini trećim najvećim gradom u Evropi i najvećim u [[Evropska unija|Evropskoj uniji]]. Trenutni monarh od 6. februara 1952. jest kraljica [[Elizabeta II, kraljica Ujedinjenog Kraljevstva|Elizabeta II]]. Ujedinjeno Kraljevstvo sastoji se od četiri zemlje: [[Engleska|Engleske]], [[Škotska|Škotske]], [[Vels|Velsa]] i [[Sjeverna Irska|Sjeverne Irske]].<ref name="page823">{{cite web |url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.number10.gov.uk/Page823 |title=Countries within a country |publisher=Prime Minister's Office |date=10. 1. 2003|accessdate=21. 4. 2015}}</ref> Posljednje tri imaju vlastite uprave<ref name="devoladmins">{{cite web |url=https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |title=Devolution of powers to Scotland, Wales, and Northern Ireland |publisher=United Kingdom Government |accessdate=21. 4. 2015}}</ref> s različitim nivoima moći, zavisno od njihovog glavnog grada,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7859034.stm |title=Fall in UK university students |work=BBC News |date=29. 1. 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |title=Country Overviews: United Kingdom |publisher=Transport Research Knowledge Centre |accessdate=28. 3. 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archivedate=4. April4. 2010 |url-status=dead }}</ref> odnosno [[Edinburgh|Edinburgha]], [[Cardiff|Cardiffa]] i [[Belfast|Belfasta]]. [[Guernsey]], [[Jersey]] i [[ostrvo Man]] nisu dio Ujedinjenog Kraljevstva nego su [[Krunski posjed Ujedinjenog Kraljevstva|krunski posjedi Ujedinjenog Kraljevstva]]. Država je odgovorna za njihovu odbranu i međunarodno predstavljanje.<ref>{{cite web |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archivedate=3. 10. 2012|title=Key facts about the United Kingdom |archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http:/www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|accessdate=21. 4. 2015|publisher=Directgov}}</ref>
 
Odnosi između zemalja Ujedinjenog Kraljevstva znatno su se promijenili kroz vrijeme. [[Vels]] je aneksiran od strane [[Kraljevina Engleska|Kraljevstva Engleske]] pomoću Zakona o ujedinjenju ([[Engleski jezik|eng]]. ''Acts of Union'') 1536. i 1543. [[Zakon o ujedinjenju iz 1707.|Sporazum]] [[Engleska|Engleske]] i [[Škotska|Škotske]] iz 1707. doveo je do stvaranja Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije, koje se spojilo s Kraljevinom Irskom kako bi se stvorilo Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske. Pet šestina [[Irska (ostrvo)|Irske]] otcijepilo se od države 1922, ostavljajući je u trenutnoj formi Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske. UK ima 14 prekomorskih teritorija.<ref name=overseasterrirories>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/policies/protecting-and-developing-the-overseas-territories |title=Supporting the Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |accessdate=21. 4. 2015}}</ref> To su ostaci [[Britansko Carstvo|Britanskog Carstva]], koje je tokom 1920-ih zauzimalo gotovo četvrtinu kopnene mase svijeta te je bilo najveće carstvo u historiji. Britanski utjecaj može se primijetiti po jeziku, kulturi i zakonodavnim sistemima koje prijašnje kolonije trenutno koriste.
 
Ujedinjeno Kraljevstvo razvijena je država i ima petu najveću svjetsku ekonomiju po nominalnom [[BDP]]-u i deveta je ili deseta država na svijetu po [[Paritet kupovne moći|paritetu kupovne moći]]. Za UK se smatra da ima visok dobit ekonomije i kategorizira se vrlo visoko na [[Human Development Index|Indeksu ljudskog razvoja]] (odnosno HDI), 14. na svijetu. Bila je prva svjetska industrijalizirana država i najveća svjetska sila tokom 19. i početkom 20. vijeka.<ref>{{cite book |title=The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |publisher=Routledge |location=London |author=Mathias, P. |year=2001 |isbn=0-415-26672-6}}</ref><ref name="ferguson">{{cite book |last=Ferguson |first=Niall |year=2004 |title=Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=0-465-02328-2}}</ref> UK je i dalje znatno velika sila sa znatnim ekonomskim, kulturnim, vojnim, naučnim i političkim međunarodnim utjecajem.<ref>{{cite news |url=http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/cameron-has-chance-to-make-uk-great-again/story-e6frg6zo-1225866975992 |author=Sheridan, Greg |title=Cameron has chance to make UK great again |accessdate=23. 5. 2011 |work=The Australian |location=Sydney |date=15. 5. 2010}}</ref><ref name="David M. McCourt">{{cite book |last=McCourt |first=David |title=Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |publisher=University of Michigan Press |date=28 May 2014 |location=Sjedinjene Američke Države|pages=|isbn=0472072218 |url=http://books.google.ie/books?id=lwpOnwEACAAJ&dq=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics&hl=en&sa=X&ei=TCJkU8TOE6mS7Abw14HIBg&ved=0CDIQ6AEwAA}}</ref> Prepoznat je posjednik nuklearnih oružja i peta ili šesta je na svijetu po vojnim izdacima.<ref name="SIPRI">{{cite web |url=http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=476 |title=The 15 countries with the highest military expenditure in 2013 (table) |publisher=Stockholm International Peace Research Institute |format=PDF |accessdate=21. 4. 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104033821/http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=476 |archivedate=4. Januar1. 2015 |url-status=dead }}</ref><ref name="iiss.org">[http://www.iiss.org/en/about%20us/press%20room/press%20releases/press%20releases/archive/2014-dd03/february-0abc/military-balance-2014-press-statement-52d7 The Military Balance 2014: Top 15 Defence Budgets 2013] (IISS)</ref> UK je član [[Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija|Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija]] od prvog sastanka 1946. Članica je [[Evropska unija|Evropske unije]] i njene prethodnice - [[Evropska ekonomska zajednica|Evropske ekonomske zajednice]] od 1973; međutim, na [[Referendum o članstvu Ujedinjenog Kraljevstva u Evropskoj uniji|referendumu iz 2016.]] 51,9% glasača odabralo je [[Brexit|izlazak]] države iz Evropske unije, o čemu se trenutno vode [[Pregovori o Brexitu|pregovori]]. Također je članica Komonvelta naroda, [[Vijeće Evrope|Vijeća Evrope]], [[G7]], [[G8]], [[G20]], [[NATO]]-a, [[Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj|Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj]] (odnosno OECD) i [[Svjetska trgovinska organizacija|Svjetske trgovinske organizacije]] (WTO).
 
== Historija ==
 
=== Nakon 1945. ===
Nakon završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] 1945. Ujedinjeno Kraljevstvo bilo je jedno od četiri sile tzv. ''Velike četvorke'' (zajedno s Sovjetskim savezom, Kinom i SAD-om), a koja je oblikovala svjetski poredak u postratnom periodu.<ref>{{cite book |last1=Doenecke |first1=Justus D. |last2=Stoler |first2=Mark A. |title=Debating Franklin D. Roosevelt's foreign policies, 1933–1945 |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62 |year=2005 |accessdate=19 March 2016 |isbn=0-8476-9416-X }}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |title= The Four Policemen and. Postwar Planning, 1943-1945: The Collision of Realist and. Idealist Perspectives. |last=Kelly|first=Brian |accessdate=25. August8. 2015}}</ref> UK je također i jedna od prvih potpisnica [[Povelja Ujedinjenih nacija|Povelje UN]]. Kraljevstvo je također i jedna od pet stalnih članica Vijeća sigurnosti UN-a. Međutim, nakon Drugog svjetskog rata, država je ostala znatno oslabljena, te finansijski dosta zavisna od [[Marshallov plan|Marshallovog plana]].<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |title=Britain to make its final payment on World War II loan from U.S. |work=The New York Times |datum=28. 12. 2006 |pristupdatum=25. 8. 2011}}</ref>
 
== Vlada ==
48.712

izmjena