Razlika između izmjena na stranici "Lizosom"

Uklonjeno 1.005 bajtova ,  prije 3 godine
m
nema sažetka izmjene
m (Vraćene izmjene korisnika 37.205.30.196 (razgovor) na posljednju izmjenu korisnika Palapa)
oznaka: vraćanje
m
 
[[Datoteka:The Biological bulletin (19756543133).jpg|thumb|3oopx200px|Elektronsko-mikroskopski izgled raznih dijelova [[vezikula]]<br>Lizosomi su označeni sa '''Ly'''. Oni su tamni zbog kiselosti,<br> U centru vrha slike, može se vidjeti [[Golgijev aparat]], distalno od ćelijske membrane u odnosu na lizosome]]
'''Lizosomi''' su redovne [[ćelija|ćelijske]] [[organele]] svih [[eukarioti|eukariotskih]] ćelija. Otkriveni su relativno kasno, tek [[1955]]. godine. To su membranske [[citoplazma]]tske organele čija gustina d, izgled, veličina i svojstva obojenosti toliko variraju da ne postoji ni jedna iole sigurna [[morfologija|morfološka]] [[osobina|karakteristika]] za njihovu [[mikroskop]]sku identifikaciju. Jedino primjenom posebnih histohemijskih metoda sa sigurnošću se dokazuju.<ref name="Bajrović">{{Cite book |author=Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Eds.|title=Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju|publisher=Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB) Sarajevo|year=2005|isbn= 9958-9344-1-8}}</ref><ref name= "Kapur Pojskić">{{cite book|author=Kapur Pojskić L.|title=Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje|publisher= Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo|year=2014|isbn=978-9958-9344-8-3}}</ref><ref name="Međedović">{{cite book|author=Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R.|year=2002|title=Biologija 2. |publisher=Svjetlost, Sarajevo|isbn=9958-10-222-6}}</ref><ref name=“Sofradzija“>{{cite book|author=Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. |year= 2004|title= Biologija 1.|publisher= Svjetlost, Sarajevo|isbn=9958-10-686-8}}</ref>
 
Lizosomi su mjehuraste tvorevine ispunjene lizosomnim [[enzim]]ima iz grupe kiselih [[hidrolaza]]. Za identifikaciju lizosoma odgovorna je porodica enzima iz grupe kiselih [[fosfataza]].
 
==Transport materija u lizosomima==
[[Datoteka:Endocytic pathway of animal cells showing EGF receptors, transferrin receptors and mannose-6-phosphate receptors.jpg|350px|alt=Ovo je suštinsko za puteve mnogih bolesti200px|thumb|TLizosomiLizosomi su purpurni, kao krajnje tačke u endocitoznom razvrstavanju (sortiranju). <br>AP2 potreban za formiranje [[vezikula]], a manoza-6-receptor za sortiranje [[hidrolaza]] u lumenu lizosoma.]]
 
Materijali koji putem [[pinocitoza|pinocitotičkih]] [[vezikula]], [[fagosom]]a i [[autofagosom]]a dospiju u lizosome razgrađuju se do jednostavnijih spojeva, koji zatim prelaze u citosol, putem proste difuzije ili pasivnog transporta. Zbog toga su u membranu organele ugrađeni i transmembranski [[protein]]i u formi proteinskih kanala i nosača. Oni osiguravaju dolazak u [[citosol]] onih materija koje ne mogu proći kroz membranu lizosoma putem proste difuzije. Od nerazgrađenog materijala, u lizosomima nastaju tzv. rezidualna tjelašca, koja se nakupljaju u citosolu kao svjedoci prohujale lizosomne aktivnosti.
==Razvoj lizosoma==
Razvoj lizozoma još nije do kraja objašnjen. Ranije se pravila razlika između pojmova "primarni" i "sekundarni lizosom". Pod primarnim se mislilo na organelu u kojoj još nije počela razgradnja materijala, a pod sekundarnim na organelu u kojoj ta radnja već teče. Novi podaci pokazuju da u lumenu [[Golgijev aparat|Golgijevog aparata]] nastaju dva tipa transportnih [[vezikula]]: jedne za gradivne materijale granične membrane lizosoma, a druge za enzime u lumenu organele. Nijedan od ova dva tipa vezikula ne može ponijeti naziv "primarni lizosom". Zbog ovih saznanja odustalo se od upotrebe razdvajanja naziva "primarni" i "sekundarni lizozom". Više je vjerovatno da lizosom postoji kao zaseban entitet, proizišao iz ćelije prethodnice kao samosvojna struktura. Njegovi se istrošeni dijelovi sintetiziraju u [[endoplazmatski retikulum|endoplazmatskom retikulumu]], dorađuju u Golgijevom aparatu, a zatim putem transportnih vezikula prenose u lizosom. Broj lizosoma u ćelijama istog tipa približno je jednak. Npr., u [[hepatociti]]ma ih je oko 300.
 
==Praktično-medicinski značaj==
Lizozomi imaju i praktično-medicinski značaj. Usljed nekih [[gen]]skih poremećaja, izostaje sinteza nekih, a vrlo rijetko i svih lizosomskih enzima. To remeti funkciju ćelije i dovodi do pojave simptoma raznih [[bolest]]i. Jedna od njih je [[inkluziona ćelijska bolest]] (''I-cell disease'') ili mukolipidoza tipa II. Kod ove bolesti spriječeno je nastajanje [[manoza 6-fosfat]]a, čime je spriječeno i dopremanje [[hidrolaza]] do lizosoma. [[Enzimi]] se, umjesto toga, deponiraju u [[krv]]i i [[vanćelijski prostor|vanćelijskom prostoru]]. Bolest se ne mora ispoljavati u svim ćelijama organizma. Moguće je da, npr., lizosomi budu defektni u [[fibroblast]]ima, a nedirnuti u hepatocitima.<ref>Hrnjičević, M. (1995).: ''Funkcionalna citologija.'', Narodna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine., str 61-66 .</ref>
 
==Također pogledajte==
*[[Organela]]
*[[Ćelije (biologija)|Ćelija]]
 
== Reference ==
 
==Vanjski linkovi==
{{Commons|Lysosome}}{{Ćelijske strukture i organele}}{{Ćelija}}
{{Ćelijske strukture i organele}}
{{Ćelija}}
 
[[Kategorija:Citologija]]
[[Kategorija:Ćelije]]
73.705

izmjena