Otvori glavni meni

Izmjene

Dodano 4.085 bajtova ,  prije 2 godine
nema sažetka izmjene
 
Aktinij vrlo burno reagira sa kisikom i vlagom iz zraka gradeći bijeli pokrovni sloj aktinij-oksida koji onemogućava daljnju oksidaciju.<ref name="blueglow"/> Kao i kod većine lantanoida i aktinoida, aktinij postoji u [[oksidacijsko stanje|oksidacijskom stanju]] +3, a ioni Ac<sup>3+</sup> su bezbojni u rastvorima.<ref name=bse/> Oksidacijsko stanje +3 se javlja zbog elektronske konfiguracije aktinija [Rn]6d<sup>1</sup>7s<sup>2</sup>, sa tri valentna elektrona koji se vrlo lahko otpuštaju dajući stabilnu strukturu zatvorenih elektronskih ljusci plemenitog plina [[radon]]a.<ref name=brit/> Rijetko oksidacijsko stanje +2 jedino je poznato kod aktinij-dihidrida (AcH<sub>2</sub>); mada se i tu možda radi o elektridnom spoju kao i kod njegovog lakšeg kongenera lantana u spoju LaH<sub>2</sub>.<ref name=ach/>
 
== Spojevi ==
Poznat je vrlo ograničen broj spojeva aktinija uključujući AcF<sub>3</sub>, AcCl<sub>3</sub>, AcBr<sub>3</sub>, AcOF, AcOCl, AcOBr, Ac<sub>2</sub>S<sub>3</sub>, [[Aktinij-oksid|Ac<sub>2</sub>O<sub>3</sub>]] i AcPO<sub>4</sub>. Osim spoja AcPO<sub>4</sub>, svi drugi spojevi vrlo su slični odgovarajućim spojevima lantana. U svim navedenim spojevima, aktinij se nalazi u oksidacijskom stanju +3.<ref name=bse/><ref name=j2/> Tačnije, konstante rešetke analognih spojeva aktinija i lantana razlikuju se za samo nekoliko postotaka.<ref name=j2/>
 
{| Class = "wikitable collapsible collapsed" style = "text-align: center"
! Formula
! Boja
! Simetrija
! [[Prostorna grupa|Prostorna<br />grupa]]
! Br
! [[Pearsonov simbol|Pearson]]
! ''a'' (pm)
! ''b'' (pm)
! ''c'' (pm)
! ''Z''
! Gustoća, <br />g/cm<sup>3</sup>
|-
| Ac
| srebrenast
| ''[[Kubični kristalni sistem|fcc]]''<ref name=ach/>
| Fm<span style="text-decoration:overline;">3</span>m
| 225
| cF4
| 531,1
| 531,1
| 531,1
| 4
| 10,07
|-
| AcH<sub>2</sub>
|nepoznato
| kubična<ref name=ach/>
| Fm<span style="text-decoration:overline;">3</span>m
| 225
| cF12
| 567
| 567
| 567
| 4
| 8,35
|-
| Ac<sub>2</sub>O<sub>3</sub>
| bijel<ref name="blueglow"/>
| [[Trigonalni kristalni sistem|trigonalna]]<ref name=aco/>
| P<span style="text-decoration:overline;">3</span>m1
| 164
| hP5
| 408
| 408
| 630
| 1
| 9,18
|-
| Ac<sub>2</sub>S<sub>3</sub>
| crn
| kubična<ref name=acs/>
| I<span style="text-decoration:overline;">4</span>3d
| 220
| cI28
| 778,56
| 778,56
| 778,56
| 4
| 6,71
|-
| AcF<sub>3</sub>
| bijel{{sfn|Meyer|1991|p=71}}
| [[Heksagonalni kristalni sistem|heksagonalna]]<ref name=j2/>
| P<span style="text-decoration:overline;">3</span>c1
| 165
| hP24
| 741
| 741
| 755
| 6
| 7,88
|-
| AcCl<sub>3</sub>
| bijel
| heksagonalna<ref name=accl/>
| P6<sub>3</sub>/m
| 165
| hP8
| 764
| 764
| 456
| 2
| 4,8
|-
| AcBr<sub>3</sub>
| bijel<ref name=j2/>
| heksagonalna<ref name=accl/>
| P6<sub>3</sub>/m
| 165
| hP8
| 764
| 764
| 456
| 2
| 5,85
|-
| AcOF
| bijel{{sfn|Meyer|1991|p=87}}
| kubična<ref name=j2/>
| Fm<span style="text-decoration:overline;">3</span>m
|
|
| 593,1
|
|
|
| 8,28
|-
| AcOCl
|bijel
| [[Tetragonalni kristalni sistem|tetragonalna]]<ref name=j2/>
|
|
|
| 424
| 424
| 707
|
| 7.23
|-
| AcOBr
|bijel
| tetragonalna<ref name=j2/>
|
|
|
| 427
| 427
| 740
|
| 7,89
|-
| AcPO<sub>4</sub>·0.5H<sub>2</sub>O
|nepoznato
| heksagonalna<ref name=j2/>
|
|
|
| 721
| 721
| 664
|
| 5,48
|}
 
Ovdje su ''a'', ''b'' i ''c'' konstante rešetke, br. je broj prostorne grupe a ''Z'' je član formulske jedinice po ćelijskoj jedinici. Gustoća spojeva nije mjerena direktnim putem već izračunata preko parametara rešetke.
 
== Upotreba ==
== Reference ==
{{refspisak|2|refs=
<ref name=accl>{{cite journal |doi=10.1107/S0365110X48000703 |author=Zachariasen W. H.|year=1948 |pages=265–268 |volume=1 |journal=Acta Crystallographica |title=Crystal chemical studies of the 5f-series of elements. I. New structure types |issue=5}}</ref>
<ref name=acs>{{cite journal |doi=10.1107/S0365110X49000126 |author=Zachariasen W. H.|year=1949|pages=57–60 |volume=2 |journal=Acta Crystallographica |title=Crystal chemical studies of the 5f-series of elements. VI. The Ce2S3-Ce3S4 type of structure}}</ref>
<ref name=aco>{{cite journal |doi=10.1107/S0365110X49001016 |author=Zachariasen W. H.|year=1949|pages=388–390 |volume=2 |journal=Acta Crystallographica |title=Crystal chemical studies of the 5f-series of elements. XII. New compounds representing known structure types |issue=6}}</ref>
<ref name=j2>{{cite journal |doi=10.1021/ja01158a034 |last1=Fried |date=1950 |first1=Sherman |pages=771–775 |volume=72 |journal=Journal of the American Chemical Society |last2=Hagemann |first2=French |last3=Zachariasen |first3=W. H. |title=The Preparation and Identification of Some Pure Actinium Compounds |issue=2}}</ref>
<ref name="glennt">{{cite journal|title = The Transuranium Elements|author= Glenn T. Seaborg |journal = Science |volume = 104 |issue = 2704 |year= 1946 |pages = 379–386 |jstor=1675046 |doi = 10.1126/science.104.2704.379 |pmid = 17842184 |bibcode = 1946Sci...104..379S}}</ref>
<ref name="Katz">{{cite journal|title=Chemistry of the Actinide Elements Annual Review of Nuclear Science|volume=1|pages=245–262|year=1952|author=J. J. Katz; Manning W. M.|doi=10.1146/annurev.ns.01.120152.001333|journal=Annual Review of Nuclear Science|bibcode=1952ARNPS...1..245K}}</ref>
}}
 
== Literatura ==
{{Commonscat|Actinium}}
* {{Cite book|author=Meyer, Gerd; Morss, Lester R.|year=1991|url=https://books.google.com/books?id=bnS5elHL2w8C&pg=PA87|title=Synthesis of lanthanide and actinide compounds|publisher=Springer|isbn=0-7923-1018-7 |ref=CITEREFMeyer1991}}
 
{{PSE}}
[[Kategorija:Hemijski elementi]]