Otvori glavni meni

Izmjene

Dodano 2.970 bajtova ,  prije 2 godine
nema sažetka izmjene
 
Dobijanje metalnog iterbija može se izvoditi elektrolizom istopljenih spojeva iterbij(III)-fluorida i iterbij(III)-hlorida, sa alkalnim ili zemnoalkalnim halogenidima do redukcije pri tački topljenja, te tečnim [[kadmij]]em ili [[cink]]om kao katodom. Osim ove, iterbij se može dobiti i metalotermičkom redukcijom iterbij(III)-fluorida sa [[kalcij]]em ili [[Iterbij(III)-oksid|iterbij(III)-oksida]] sa lantanom ili [[cerij]]em. Ako se ova posljednja reakcija izvodi u [[vakuum]]u, iterbij se mora [[destilacija|destilirati]] te se tako može odvojiti od drugih lantanoida.<ref name="Ullmann" />
 
== Osobine ==
=== Fizičke ===
Kao i drugi lantanoidi, iterbij je također srebrenasto-svijetli, mehki [[teški metal]]. On ima neuobičajeno nisku gustoću od 6,973 g/cm<sup>3</sup>, što je znatno manje od [[gustoća]] susjednih lantanoida poput [[tulij]]a odnosno lutecija odnosno približno gustoćama [[neodij]]a ili [[prazeodij]]a. Slična usporedba vrijedi i za neuobičajeno nisku [[tačka topljenja|tačku topljenja]] od 824 °C i tačku ključanja od 1430 °C (za lutecij: tačka topljenja 1652 °C, a ključanja 3330 °C). Ove vrijednosti su u određenoj protivrječnosti sa uobičajenom [[kontrakcija lantanoida|kontrakcijom lantanoida]] a uzrok joj je [[elektronska konfiguracija]] iterbija [Xe] 4f<sup>14</sup> 6s<sup>2</sup>. Zbog potpuno popunjenje f-ljuske, za metalnu vezu dostupna su samo dva valentna elektrona, pa dolazi do znatno slabijih sila veze i znatno većeg atomskog radijusa metala.<ref name="HoWi1938" />
 
Postoji tri različite [[kristalna struktura|kristalne strukture]] pri atmosferskom pritisku kao i druge tri visokotlačne modifikacije iterbija. Na sobnoj temperaturi, metal se kristalizira u [[Kubični kristalni sistem|kubičnom gusto složenom]] kristalnom sistemu sa parametrom rešetke a = 548,1 pm.<ref name="Barnett"/> Pri višim temperaturama i pritiscima ova struktura prelazi u kubično-unutarcentrirani kuglasti sistem, s tim da pri atmosferskom pritisku, temperatura prelaska iznosi oko 770 °C; dok pri sobnoj temperaturi, pritisak prelaska iznosi 4 GPa.<ref name="Jayaramana"/> Na niskim temperaturama stabilna je heksagonalna najgušća struktura, pri čemu se strukturalni fazni prijelaz nalazi između 0 i 45 °C, koji jako mnogo zavisi od čistoće, pritiska i naprezanja unutar metala. Ove faze imaju različit [[magnetizam]]. Dok je heksagonalna faza dijamagnetična (što je i očekivano zbog potpuno popunjene orbitale), kubična pločno-centrirana struktura iskazuje paramagnetične osobine (vjerovatno zbog malog broja Yb<sup>3+</sup> iona u metalu).<ref name="Bucher"/>
 
=== Hemijske ===
 
== Reference ==
{{refspisak|2|refs=
<ref name="Bucher">E. Bucher, P. Schmidt, A. Jayaraman, K. Andres, J. Maita, K. Nassau, P. Dernier: ''New First-Order Phase Transition in High-Purity Ytterbium Metal.'' u: ''Physical Review B.'' 2, 1970, str. 3911–3917, {{doi|10.1103/PhysRevB.2.3911}}</ref>
<ref name="Jayaramana">A. Jayaraman: ''Fusion Curve of Europium, Fusion, and fcc-bcc Transformation in Ytterbium at High Pressures.'' u: ''Physical Review.'' 135, 1964, str. A1056–A1059, {{doi|10.1103/PhysRev.135.A1056}}</ref>
<ref name="Barnett">H. T. Hall, J. D. Barnett, L. Merrill: ''Ytterbium: Transition at High Pressure from Face-Centered Cubic to Body-Centered Cubic Structure.'' u: ''Science.'' 139, 1963, str. 111–112, {{doi|10.1126/science.139.3550.111}}</ref>
<ref name="HoWi1938">A. F. Holleman, E. Wiberg, N. Wiberg: ''Lehrbuch der Anorganischen Chemie''. 102. izd. de Gruyter, Berlin 2007, ISBN 978-3-11-017770-1, str. 1938–1944.</ref>
<ref name="Marsh">Joseph K. Marsh: ''4. Rare-earth metal amalgams. Part III. The separation of ytterbium from its neighbours.'' u: ''Journal of the Chemical Society (Resumed).'' 1943, str. 8, {{doi|10.1039/JR9430000008}}</ref>
<ref name="Hubicka">Halina Hubicka, Dorota Drobek: ''Anion-exchange method for separation of ytterbium from holmium and erbium.'' u: ''Hydrometallurgy.'' 47, 1997, str. 127–136, {{doi|10.1016/S0304-386X(97)00040-6}}</ref>