Razlika između izmjena na stranici "Španski građanski rat"

Uklonjeno 268 bajtova ,  prije 3 godine
nema sažetka izmjene
(Datoteka The_El_Campesino_directing_Republican_soldiers_at_Villanueva_de_la_Canada.jpg je uklonjena i obrisana je na Commonsu od strane Jcb razlog: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The El Campesino directing Republican soldiers at Villanueva de la)
{{Nedostaju izvori}}
{{Dodaj_infokutiju|}}
 
[[Datoteka:PicassoGuernica.jpg|mini|desno|[[Pablo Picasso]] je naslikao djelo [[Guernica]] kao odgovor na bombardovanje baskijskog grada Guernica, od strane njemačkih i italijanskih aviona, 26. aprila 1937.]]
'''Španski građanski rat''' je naziv za oružani sukob koji se od [[1936]]. do [[1939]]. godine vodio u [[Španija|Španiji]] između legalne vlade i različitih lijevih grupa na jednoj, te desničarskih nacionalističkih pobunjenika na čelu s [[Francisco Franco|Franciscom Francom]] na drugoj strani.
 
 
U samoj Španiji je nacionalistima na ruku išlo to što su srž njenih oružanih formacije činile jedinice pod komandom profesionalnih oficira te iskusne kolonijalne trupe. Brojčano jače republikanske snage su se, pak, sastojale samo dijelom od profesionalne vojske, dok su većinu činile slabo organizirane i koordinirane milicije, kojima je veliki problem predstavljala nedisciplina. Dodatni problem je bio i veliki ideološki raskol na republikanskoj strani - dok je dio pristaša Republike isključivo htio odbraniti demokratske institucije, anarhisti i trockisti su građanski rat shvatili kao priliku za izvođenje revolucije. Taj raskol je godine 1938. eskalirao u oružane sukobe koji su bitno oslabili kako vanjskopolitički, tako i vojni položaj Republike.
 
[[Datoteka:PicassoGuernica.jpg|mini|desno|[[Pablo Picasso]] je naslikao djelo [[Guernica]] kao odgovor na bombardovanje baskijskog grada Guernica, od strane njemačkih i italijanskih aviona, 26. aprila 1937., što je bila podrška španskim naionalističkim snagama. Španska Republikanska vlada je ovlastila Pabla Picassa da napravi veliki mural za špansko učešće na Međunarodnoj izložbi umjetnosti i tehnike "Vie Moderne" (1937.) kao dijela Svjetske izložbe u Parizu. Guernica pokazuje tragediju rata i patnje pojedinaca, posebno nedužnih građana. Ovo djelo je dobilo spomenički status, postajući uvijek iznova podsjetnik na ratne tragedije, antiratni simbol i ostvarenje mira.]]
Zbog svega toga su Francovi pobunjenici polahko, ali sigurno širili teritorij pod svojom kontrolom. Republikanska vlada je, s druge strane, pružala žestok otpor, djelomično podržana od strane [[Internacionalne brigade|Internacionalnih brigada]] - dobrovoljaca iz stranih zemalja koji su iz ideoloških razloga došli braniti Republiku od fašizma. No, sve to nije bilo dovoljno da zaustavi smanjivanje republikanskog teritorija. Godine 1938. je republikanskoj vladi posljednja nada bilo sve izglednije izbijanje Drugog svjetskog rata, koji bi Britaniju i Francusku natjerao da Španiji pomogne kao savezniku protiv Njemačke i Italije. No, te su nade skršene s [[Minhenski sporazum|minhenskim sporazumom]], pa je krajem 1938. godine došlo do kolapsa morala u republikanskim redovima. Početkom 1939. Francove snage su osvojile glavno republikansko uporište u Kataloniji, što je Britance i Francuze natjeralo da priznaju Francovu vladu. U proljeće 1939. se predao Madrid, a dan kasnije i posljednji republikanski garnizon na španskom tlu. Time je završen španski građanski rat.
 
Različite procjene govore da je u španskom građanskom ratu poginulo između 500,.000 i milion ljudi, što taj sukob čini jednim od najkrvavijih u modernoj evropskoj historiji. Samo manji dio je poginuo u ratnim operacijama, dok su većina bili žrtve masovnih pokolja koje su nad ideološkim protivnicima činile obje zaraćene strane.
 
Španski građanski rat se često naziva svojevrsnom predigrom drugog svjetskog rata, s obzirom na to da je predstavljao prvo veće oružani sukob između snaga fašizma i demokratije. Također je predstavljao dobru priliku da se u predvečerje općeg sukoba testiraju neki novi vojni koncepti, odnosno mogućnosti moderne avijacije i tenkova. To je predstavljalo jedan od motiva za uplitanje Njemačke, odnosno SSSR-a u taj sukob.
Rat je za Španiju imao mnogo dugotrajnije posljedice u obliku desetljeća ekonomske i kulturne izolacije, koja je prekinuta tek nakon Francove smrti 1975. godine. Iako je Španija u međuvremenu bitno napredovala, španski građanski rat je u kolektivnoj psihi tamošnjeg društva ostavio ožiljke koji i dan-danas utiču na politiku i kulturu.
 
== Vanjski linkovi ==
{{Commonscat|Spanish Civil War}}
*Muhamed Nametak (16. septembar 2016): [http://stav.ba/bosnjaci-u-spanskom-gradanskom-ratu/ Bošnjaci u Španskom građanskom ratu], stav.ba, pristupljeno 10. aprila 2017.
{{Stub-rat}}
 
{{Commonscat|Spanish Civil War}}
 
[[Kategorija:Historija Španije]]
73.705

izmjena