Razlika između izmjena na stranici "Metodologija"

Dodan 3.271 bajt ,  prije 4 godine
Dopune sa it i fr wikija.
(Članak je proširen i potkrijepljen.)
(Dopune sa it i fr wikija.)
Drugim riječma, metodologija određuje kriterije objektivnog procjenivanja naučnih saznanja, najpouzdanije i najefikasnije postupke dolaženja do naučnog saznanja, također ispituje valjanost postavljenih naučnih [[hipoteza]], njihovu [[Logika|logičnu]] utemeljenost na prethodnim [[Teorija|teorijama]] i pravilan odnos između sakupljenih podataka i postavljene hipoteze.
 
== Metodološki principi ==
U metodologiji se koriste principi,<ref>{{cite web | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/principle| title = Principle| last = | first = | date = | website = Merriam-Webster| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref><ref>Principi (od [[latinski jezik|lat.]]: ''principium'' – početak, porijeklo) su fundamentalna, primarna ili opšta [[istina]] ili [[zakon]] iz koje proizilaze drugi; fiksno ili unaprijed određeno načelo ili način postupanja) pomažu u snalaženju u novim situacijama, mogu se primijeniti i na različite i na slične situacije. Principi mogu biti zdravorazumski (opisuju pojavu) i naučni (kako i zašto pojava nastaje). Npr. logički principi: ''principium tertium exclusum'': '''A''' je '''B''' ili '''A''' nije '''B'''; princip kontradikcije: ne može [[kiša]] istovremeno padati i ne padati na istom mjestu; princip identiteta: '''A'''='''A'''.{{cite web | url = http://www.revolvy.com/main/index.php?s=Principle | title = Principle| last = | first = | date = | website = Revolvy| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}{{cite web | url = http://plato.stanford.edu/entries/contradiction/| title = Contradiction| last = | first = | date = | website = Stanford Encyclopedia of Philosophy| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}{{cite web | url = http://www.jyb-logic.org/id-campinas.pdf| title = What is the principle of identity?| last = | first = | date = | website = | publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref>
 
U metodologiji se koriste principi,<ref>{{cite web | url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/principle| title = Principle| last = | first = | date = | website = Merriam-Webster| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref> tj. naučni stavovi ili univerzalna pravila koja naročito pomažu kada je nepoznato ono što određuje neku pojavu. Principi (od [[latinski jezik|lat.]]: ''principium'' – početak, porijeklo) su fundamentalna, primarna ili opšta [[istina]] ili [[zakon]] iz koje proizilaze drugi; fiksno ili unaprijed određeno načelo ili način postupanja) pomažu u snalaženju u novim situacijama, mogu se primijeniti i na različite i na slične situacije. Principi mogu biti zdravorazumski (opisuju pojavu) i naučni (kako i zašto pojava nastaje). Npr. logički principi: ''principium tertium exclusum'': '''A''' je '''B''' ili '''A''' nije '''B''';<ref>{{cite web | url = http://www.revolvy.com/main/index.php?s=Principle | title = Principle| last = | first = | date = | website = Revolvy| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref> princip kontradikcije: ne može [[kiša]] istovremeno padati i ne padati na istom mjestu;<ref>{{cite web | url = http://plato.stanford.edu/entries/contradiction/| title = Contradiction| last = | first = | date = | website = Stanford Encyclopedia of Philosophy| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref> princip identiteta: '''A'''='''A'''.<ref>{{cite web | url = http://www.jyb-logic.org/id-campinas.pdf| title = What is the principle of identity?| last = | first = | date = | website = | publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}} </ref> Principe možemo podijeliti u tri kategorije:<ref>{{cite web | url = http://www.nap.edu/read/1864/chapter/4#40| title = Scientific Principles and Research Practices| last = | first = | date = | website = National Academy of Sciences| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref><ref>{{cite web | url = http://bio100.class.uic.edu/labs/scimethod.htm| title = The Principles of Science| last = | first = | date = | website = BIOS 100 Weblinks| publisher = | accessdate = 30. 6. 2016| language = en}}</ref>
 
#* Univerzalni [[filozofija|filozofsko]]-[[logika|logički]] principi; oni važe za sva područja, uključujući i naučno [[Komunikacija|komuniciranje]].
#* Posebni principi relevantni za datu nauku (za [[prirodne nauke]], za [[društvene nauke]], itd).
#* Specifična pravila koja važe za određena područja.
 
U osnovne metododološke principe ubrajaju se:
 
# [[Teorija]]: skup međusobno [[organ]]ski povezanih tvrdnji, [[apstrakcija|apstrahiranih]] od empiričke realnosti; skup [[definicija]] koje su međusobno [[logika|logički]] povezane i koje zajedno grade opću konceptualnu shemu prema kojoj se mogu izvoditi posebne pretpostavke (hipoteze) o konkretnim fenomenima koji se istražuju.
# [[Hipoteza]]: tvrdnja koja implicira vezu između dva koncepta ili više njih ([[semantika|semantički]] značaj [[lingvistika|lingvističkih]] znakova i mentalnih slika)) koji proizilaze iz nekog procesa [[dedukcija|dedukcije]].
#Predmet analize: jedan element (osobe ili određene [[sociologija|socijalne]] kategorije, [[životinja|životinjske]] vrste, dokumenti, [[zvuk|zvučni]] zapisi itd.) koji formira [[statistika|statistički]] skup (npr. sva djeca do tri godine starosti) koji predstavlja zbir svih pojedinačnih predmeta analize.
#Svojstvo (osobina, karakteristika): ono što istraživač namjerava odrediti za svaki predmet koji proučava ([[visina]], [[težina]], dimenzija, [[kapacitet]] itd.) . I za sva svojstva istraživač mora ustanoviti skup pravila koje će primjenjivati i koja će se odnositi na određivanje datog svojstva.
#[[Indikator]]i: ako neko svojstvo ne sugeriše na adekvatan način određenu definiciju, potrebno je odrediti indikatore. Npr. koncept A direktno sugeriše određenu definiciju a postaje varijabilan preko skupa radnji kao što su direktno posmatranje ili uzorkovanje. Koncept B ne sugeriše direktno određenu definiciju – u tom slučaju indikator daje uopćene informacije o konceptu B.
 
== Metodologija i metode ==
 
Ne postoji jedna jedinstvena metoda kojom se može nešto proučavati. Prema složenosti predmeta proučavanja i kompetencija osobe koja vrši proučavanje, metode mogu biti:
* skup pomagala koji omogućavaju pojednostavljenje [[rad]]a,
* podsjetnik na radnje i postupke koji se ne smiju izostaviti,
* skup [[alat]]a i [[instrument|instrumenata]] koji će koristiti.
* [[sistem]]atski pristup koji omogućuje raščlanjivanje predmeta proučavanja na proste elemente i olakšava upoređivanje dobijenih (novih) rezultata proučavanja sa ranijim, sličnim rezultatima,
* procedure koje se primjenjuju korak po korak, sa kontrolnim spiskom po potrebi; svaka etapa se registrira nakon kompletiranja (ovaj postupak je često [[automatizacija|automatiziran]] – bez učešća [[čovjek]]a - zahvaljujući informacionim tehnologijama, koriste se npr. softverske skripte).
Prethodna procedura omogućava smanjenje uticaja ljudskog faktora (nepažnja, zamor). U krajnjem slučaju, ovaj posao može se povjeriti osobi koja i ne mora imati razumijevanje i uvid u to što radi (po nižoj [[cijena|cijeni]] rada – jeftiniji ukupni troškovi istraživanja); tako se od “sitnih poslova” rasterećuju kvalifikovanije osobe koje se tada mogu posvetiti kompleksnijim i specijalizovanim zadacima.
Metoda je često određeno znanje i vještina ([[francuski jezik|francuski]]: ''savoir-faire'', [[engleski jezik|engleski]]: ''know-how'') koju je usavršio pojedinac ili grupa u toku rada na određenom polju. Dakle, metodologija je također i produkt iskustva.
 
== Metode ==