Razlika između izmjena na stranici "Osmanlijsko Carstvo"

Dodano 1.365 bajtova ,  prije 4 godine
nema sažetka izmjene
=== Širenje (1453–1683) ===
 
[[Datoteka:Portrait of Mehmed II by Gentile Bellini (Cropped).png|mini|mini|[[Mehmed II|Mehmed II (Osvajač)]]]]Sin Murata II, [[Mehmed II|Mehmed Osvajač]], je reorganizirao državu i vojsku osvajajući [[Pad Konstantinopolja|Konstantinopolj]] 29. maja 1453. godine. Mehmed je dozvolio [[Pravoslavna crkva|Pravoslavnoj crkvi]] da zadrži svoju autonomiju i zemljište u zamjenu za prihvatanje osmanlijske vlasti. Zbog loših odnosa između država zapadne Evrope i Bizantijskog carstva, većina pravoslavnog stanovništva je prihvatila osmanlijsku vlast. Nakon osvajanja [[Bizantijsko carstvo|Bizantijskog carstva]], Mehmed II je nastavio svoj osvajački pohod zauzimajući [[Trapezuntsko carstvo]], [[Transilvanija|Transilvaniju]] i [[Kraljevina Bosna|Kraljevinu Bosnu]]. Time su Osmanlije dobile kontrolu nad glavnim kopnenim trgovačkim putevima između Evrope i Azije.
[[Datoteka:Portrait of Mehmed II by Gentile Bellini (Cropped).png|mini|120p|lijevo|mini|[[Mehmed II|Mehmed II (Osvajač)]]]]Jačanje osmanlijske sile može se podijeliti na dva glavna i karakteristična perioda. Prvi period označava stabilna osvajanja i uspon - od zauzimanja [[Konstantinopolj]]a, [[1453]], do smrti [[Sulejman Veličanstveni|Sulejmana Veličanstvenog]], [[1566]]. Bio je to period zapanjujućih postignuća Osmanlijskog carstva. Nakon osvajanja Konstantinopolja, Osmanlije su porazili [[Srbi|Srbe]] u [[Kosovska bitka|Kosovskoj bici]], [[1389]], što je utrlo put daljnjem širenju u Evropu. Sultan [[Selim I]] Mrgodni ([[1512]]-[[1520]]), proširio je istočne granice carstva, poražavanjem [[Safavidi|safavidske]] [[Persija|Persije]] u [[Bitka kod Čaldirana|Bici kod Čaldirana]], [[1514]], i osnivanjem [[mornarica|mornarice]] na [[Crno more|Crnom moru]]. Selimov nasljednik Sulejman Veličanstveni će još dalje proširiti carstvo i njegovu moć. Nakon osvajanja [[Beograd]]a, Sulejman osvaja [[Mađarska|Mađarsku]] u [[Bitka kod Mohača|Bici kod Mohača]], marširajući do pred zidine [[Opsada Beča|Beča]], [[1529]]. (Kao što će se kasnije pokazati, bio je ovo krajnji domet Osmanlijskog carstva, nakon kojeg više nije bilo moguće dalje napredovati.) Na Istoku, [[suni]] [[sultan]] i [[halifa]] Sulejman je od iranskih [[šija|šiita]] oduzeo [[Bagdad]], [[1535]], omogućavajući Osmanlijama kontrolu nad Bliskim Istokom.
 
Sultan [[Selim I]] je drastično proširio istočne i južne granice carstva porazivši vladara [[Safavidsko carstvo|Safavidskog carstva]], [[Ismail I|šaha Ismaila]], u [[Bitka kod Haldirana|bici kod Haldirana]]. Selim je uspostavio [[Egipat za vrijeme Osmanlijske vladavine|osmanlijsku vladavinu u Egiptu]] i osnovao osmanlijsku mornaricu na [[Crveno more|Crvenom moru]]. Nakon ove osmanlijske ekspanzije, započelo je neprijateljstvo između Osmanlijskog carstva i [[Portugalsko carstvo|Portugalskog carstva]] oko težnje da postanu dominantne sile u regionu.
[[Datoteka:Suleyman I of the Ottoman Empire.jpg|mini|120p|lijevo|mini|[[Sulejman I|Sulejman I (Veličanstveni)]]]]
 
Selimov nasljednik Sulejman Veličanstveni će još više proširiti carstvo i njegovu moć. Nakon osvajanja [[Beograd|Beograda]] 1521. godine, Sulejman zauzima južne i centralne dijelove [[Kraljevina Ugarska|Kraljevine Ugarske]] nakon [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]] 1526. godine. Nakon toga maršira do [[Opsada Beča|zidina Beča]] 1529. godine ali ga ne osvaja. Nakon neuspjelog zauzimanja Beča, zauzima [[Transilvanija|Transilvaniju]], [[Vlaška|Vlašku]] i [[Moldavija (pokrajina)|Moldaviju]], koje postaju kneževine u okviru Osmanlijskog carstva. Na istoku, Osmanlije zauzimaju [[Bagdad]] i [[Mezopotamija|Mezopotamiju]] 1535. godine, preuzimajući kontrolu nad [[Perzijski zaliv|Perzijskim zalivom]]. Nakon napada na [[Kavkaz (geografska regija)|Kavkaz]] 1555. godine potpisan je [[mir u Amasiji]], po kojem su [[zapadna Armenija]] i [[Gruzija|zapadna Gruzija]] došle pod osmanlijsku vlast, a [[Dagestan]], [[istočna Armenija]], [[istočna Gruzija]] i [[Azerbejdžan]] ostali u posjedu Perzijanaca.
Tokom ovog perioda, vješti [[arhitekt]] i [[inženjer]] bio je čuveni [[Mimar Sinan]], tj. "Arhitekt Sinan," koji je bio član Selimove inženjerske ekipe. Kasnije je Sinan je unaprijeđen u glavnog arhitektu što mu je dalo privilegiju da dizajnira, razvije i nadogradi osvojene gradove, zasnivajući se na gradskom planu.
 
[[Datoteka:Suleyman I of the Ottoman Empire.jpg|mini|200x200px|lijevo|[[Sulejman I|Sulejman I (Veličanstveni)]]]][[Francusko carstvo|Francuska]] i Osmanlijsko carstvo su, zbog suprostavljanja [[Habsburška monarhija|Habsburškoj monarhiji]], postali jaki saveznici. Francusko [[Opsada Nice|osvajanje Nice]] 1543. godine i [[Invazija na Korziku 1553|Korzike]] 1553. godine se desilo udruživanjem snaga francuskog kralja [[Franjo I, kralj Francuske|Franje I]] i [[Sulejman I|Sulejmana I]], koji su bili su pod komandom osmanlijskih admirala [[Hajrudin Barbarosa|Hajrudina Barbarose]] i [[Turgut Reis|Turgut Reisa]]. Mjesec dana prije opsade Nice, Francuska je podržala osmanlije sa artiljerijskim jedinicama tokom osmanlijskog [[Opsada Esztergona 1543|osvajanja Esztergona]]. Nakon ovih dostignuća, Habsburški vladar [[Ferdinand I, car Svetog rimskog carstva|Ferdinand I]] je službeno priznao osmanlijsku dominaciju u Ugarskoj.
Svoje [[Osmanlijsko zlatno doba|Zlatno doba]] Osmanlije su dostigle za vrijeme vladavine [[Sulejman Veličanstveni|Sulejmana Veličanstvenog]].
 
Nakon Prvog Ajuransko-portugalskog rata Osmanlijsko carstvo je uspjelo da zauzme [[Adal sultanat]]. Ova ekspanzija je doprinijela osmanlijskom zauzimanju [[Somalija|Somalije]] i [[Afrički rog|Afričkog roga]]. Također je pojačalo njen uticaj u [[Indijski okean|Indijskom okeanu]] gdje se nadmetala sa Portugalskim carstvom. Do kraja vladavine Sulejmana I, broj stanovnika carstva je iznosio oko 15.000.000 ljudi koji su se protezali na tri kontinenta. Osim toga, Osmanlijsko carstvo je postalo dominantna pomorska sila koja je kontrolirala veći dio [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]]. U to vrijeme, Osmanlijsko carstvo je bilo glavno carstvo evropske političke sfere.
Do okončanja 230 godina fantastičnog uspona doveo je kraj širenja u Evropi. [[Opsada Beča]] nije vodila osmanlijskom širenju u [[Njemačka|Njemačku]]. Turci su stigli do Beča u odgovoru na miješanja [[Austrija|austrijskih]] [[Habsburg]]ovaca u pitanja [[Mađarska|Mađarske]]. No, ovo je neke od osmanlijskih prijatelja pretvorilo u neprijatelje. [[katoličanstvo|Katolički]] [[papa]] je čak zanemario svoje sekularne interese da bi pozvao na opšti [[Krstaški ratovi|Krstaški rat]] protiv Osmanlijskog carstva. Tokom nekoliko narednih dekada, Osmanlijsko carstvo je postalo ne samo osvajačka sila, nego i oruđe u evropskoj politici.
 
=== Stagnacija (1683–1827) ===
254

izmjene