Pljuvačka: razlika između verzija

Uklonjena 43 bajta ,  prije 7 godina
(review)
[pregledana izmjena][pregledana izmjena]
((review))
{{Izmjene u toku}}
'''Pljuvačka''' ili '''slina''' je vodena supstanca u ustima životinja, koju luče [[pljuvačna žlijezda|pljuvačne žlijzde]].
==Sastav==
Različite vrste imaju pljuvačku posebne namjene čija funkcija prevazilazi varenje. Neki životinje koriste gumastu pljuvačke za izgradnju gnijezda. Gnijezda [[ptica]] roda ''Aerodramus'' su, u nekim kulturama, cijenjena za spravljanje delikatesne supe. [[Kobra|Kobre]] i ostale [[zmije]], kao i neke druge otrovnice, love plijen otrovnom pljuvačkom, ubrizganom iz očnjaka. Neki člankonožaca, kao što su pauci i gusjenice, pljuvačne žlijezde prave niti različitih funkcija.<ref>Boaz N. T. (1999): Essentials of biological anthropology. Prentice Hall, New Jersey,ISBN 0-13-080793-1. </ref><ref>Mader S. S. (2000): Human biology. McGraw-Hill, New York, ISBN 0-07-290584-0; ISBN 0-07-117940-2.</ref><ref>Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.</ref><ref>Korene Z., Hadžiselimović R., Maslić E. (2001): Biologija za 8. razred osnovne škole. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-396-6.</ref>
==Funkcije ==
Pljuvačka pomaže probavu hrane i održavanje oralne higijene. Bez normalne funkcije pljuvačke raste učestalost karijesa, bolesti desni (gingivitis), a učestaliji su i drugi oralni problemi.
===Podmazivanje===
Parasimpatička stimulacije dovodi do otpuštanja [[acetilholin]]a (''ACH'') u pljuvačku. ''ACH'' se veže za pečurkaste (muskarinske) receptore, konkretno M3, a uzrokuje povećanu unutarćelijsku koncentraciju [[kalcij]]evih jona. (preko ''IP3 / DAG'' drugih sistema informacije). To uzrokuje spajanje ćelijskih vezikula sa apikalnom ćelijskom membranom, što dovodi do lučenja. [[Acetilholin]] izaziva pljuvačne žlijezde da oslobode [[kalikrein]], [[enzim]] koji pretvara kininogen u lizill-bradikinin. On stimulira vazodilataciji krvnih sudova i kapilara u [[pljuvačne žlijezde|pljuvačnim žlijezdama]], što povećava njihovu propustljivost, rezultirajući povećanim protokom krvi i omogućuje proizvodnju više pljuvačke. Pored toga, supstanca ''P'' se može vezati za tahikininska ''NK-1'' receptor i dovesti do povećane koncentracije iunutarćelijskog [[kalcij]]a i naknadnog povećanja lučenja pljuvačke. Konačno, i parasimpatička i simpatička nervna stimulacija mogu dovesti do kontrakcije [[epitel|mijoepiteila]] koja uzrokuje izbacivanje sekreta iz sekretorne kesa u kanale i na kraju u usnu šupljinu.
 
Simpatičke stimulacije rezultaterezultira u oslobađanjeoslobađanju norepinefrina. NorepinefrinNorepinefrinsko vezivanje za α-adrenergičkihadrenergičk receptorareceptor će izazvati povećanje intracelularneunutarćelijske razine kalcija[[kalcij]]a, što dovodi do više tekućine u odnosu na lučenje proteina[[protein]]a. Ako norepinefrin vezujevezuju β-adrenergički receptori, to će rezultirati u lučenju više proteina ili enzima lučenje tečnosti u odnosu na lučenje[[enzim]]a. StimulacijeStimulacija norepinefrin u početku smanjuje dotok krvi[[krv]]i u žlijezdapljuvačne slinovnicažlijezde zbog suženja krvnih sudova, ali ovaj efekat je zahvaćen vazodilatacijuvazodilatacijom uzrokovanauzrokovanom različitim lokalnim vazodilatatorivazodilatatorima.
Proizvodnja pljuvačke može biti farmakološkiljekovita, kada stimuliše tzv. sialagoge . Također seje možemogu potisnuti od strane tzv. antisialagogaantisialagzi.<ref>{{GeorgiaPhysiology|6/6ch4/s6ch4_6.</ref><ref>Fejerskov O., Kidd
E. (2008): The disease and its clinical Management, 2nd edition. Wiley-Blackwell, London, ISBN 978-1-4051-3889-5.</ref>
|first1 = O.
|last2 = Kidd
|first2 = E.
|title = Dental Caries: The Disease and Its Clinical Management
|edition = 2nd
|date = 2008
|publisher = Wiley-Blackwell
|isbn = 978-1-4051-3889-5.</ref>
 
==Dnevno lučenje pljuvačke==
*'''Voda''',<br>
*'''Elektroliti''': <br>
o **2-21 mmol/L [[natrij]]a (manje od [[krv]]ne plazme)<br>
o **10-36 mmol/L [[kalij]]a (više od [[plazma (krv)|krvne plazme]])<br>
o **1,2-2,8 mmo/L [[kalcij]]a (slično plazmi)<br>
o **0,08-0,5 mmol/L [[magnezij]]a <br>
o **5-40 mmol /L l klorida[[hlorid]]a (niže od plazma)<br>
o **25 mmol /L l bikarbonata[[bikarbonat]]a (veći od plazma)<br>
o **1,4-39 mmol / L fosfata[[fosfat]]a<br>
o **[[Jod]] (mmol / L koncentracija je obično veća od plazme, ali zavisneje zavisna varijable, prema unosunosu joda)<br>
*'''Sluz''' (sluz u pljuvački se uglavnom sastoji od mukopolisaharida i glikoproteina)<br>
*'''Antibakterijska jedinjenja''' (tiocijanat, [[vodik]]ov peroksid , i sekretorni [[imunoglobulin]] A)<br>
*'''Epidermski faktor rasta (EGF)'''<br>
*'''Različiti enzimi''' ; PostojeU tripljuvački glavnepostoje enzimatri uglavna pljuvački[[enzim]]a:<br>
o **α-amilaza (EC3.2.1.1), ili ptyalinptijalin, koji luči acinusnih ćelije parotidne žlijezde i submandibularnu,submandibularne žlijezde; počinje probavu skroba prije nego što se hrana i proguta; ima [[pH]] optimum od 7,4
o Jezični lipaze**Jezična lipaza, kojikoja se luči poiz acinusnih ćelije sublingvalne žlijezde; ima pH optimum oko 4.,0 tako da se ne aktivira do ulaska u kiselu sredinu [[želudac|želuca]]<br>
o **Kalikrein , [[enzim]] koji cijepa proteolitičkimkininogen proteolitičkom visoko-molekularnemolekulskom težine kininogentežinom za proizvodnju bradikinin bradikinina, štokoji je vazodilatator; toluče jega lučiacinusne acinusnihćelije ćelijama svasve tri velikavelike šljuvačne žlijezda slinovnicažlijezde<br>
o **Antimikrobna enzime koji ubijaju bakterije<br>
***Lizozim <br>
***Pljuvačke laktoperoksidaza<br>
***Laktoferin<br>
***[[Imunoglobulin]] A<br>
***[[Prolin]] - bogati proteini (funkcija u emajl formaciji, Ca 2+ vezujući,vezujućpj formaciji; ubijanje mikroba i podmazivanje)<br>
o **Minor enzimi uključuju pljuvačkepljuvačne kiselinakisele fosfatazafosfataze A + B, N-acetilmuramoil-L-alanin amidazaamidazu, NAD (P) H dehidrogenazedehidrogenazu (kinon) , superoksid dismutaza dismutazu, glutation transferaze transferazu, klasa 3 aldehid dehidrogenaze dehidrogenazu, glukoza-6-fosfat izomeraza ,fosfatizomerazu i tkivatkivni kalikrein (funkcija nepoznatnepoznata)<br> [12]
*'''Ćelije''': možda čak 8 milmiliona ljudskih i 500 miliona bakterijskih stanicaćelija po ml. Prisutnost [[bakterija|bakterijskih]] proizvodaprodukata (male organske kiseline, amineamini, i tiolatiol) izaziva slineslinenje, a ponekad pokazujuimaju neprijatan miris<br>
*'''Opiorfin''', supstanca bolova naćikoja se nađe u ljudskoj pljuvački<br>
*'''Haptocorin''' , [[protein]] koji se veže za [[vitamin B12]] da gaza zaštitizaštitu od degradacije u želucu, prije nego što se vezuje za unutrašnji faktor.
==Reference==
{{reference}}
23.119

izmjena