Razlika između izmjena na stranici "Metropola"

Dodano 8 bajtova ,  prije 6 godina
m
popravka
m (:)) ko hoće nek doda još koju sliku)
m (popravka)
[[Datoteka:São Paulo satellite image, Landsat-5 2010-04-18 (cropped).jpg|thumb|right|300px|[[São Paulo]], najveća metropola [[Južna hemisfera|južne hemisfere]].]]
 
'''Metropola''' je veliki [[grad]] ili [[urbana sredina]] koja je značajan [[ekonomija|ekonomski]], [[politika|politički]], i [[kultura|kulturni]] centar [[država|države]] ili [[regija|regije]], kao i važno čvorištesredište za regionalne ili međunarodne veze, [[trgovina|trgovinu]] i [[komunikacija|komunikacije]]. Pojam je porijeklom [[grčka|grčki]] i značioznačava "maternji grad" [[Kolonije u antici|kolonije]] (u antičkom smislu), što bi značilo ''grad koji šalje naseljenike''. Ovo je naknadno generalizirano kao grad koji označava centar za određenu aktivnost, ili bilo koji veliki važan grad [[nacija|nacije]].
 
Veći gradovi koji pripadaju većoj urbanoj aglomeraciji, ali koji nisu jezgro te aglomeracije, generalno se ne smatraju metropolama, nego dijelom iste. Množina za ovu riječ u [[Engleski jezik|engleskom jeziku]] bi bila ''metropolises'' ({{bs|metropolisi, metropole}}).<ref>{{cite web|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/metropolis |title=Definition of metropolis |publisher=Collins English Dictionary |date= |accessdate=2012-10-23}}</ref>
 
Za urbane centre van metropolitskih podučja koji prave jednaku atrakciju pri manjim razmjerama za njihovu regiju, koncept [[Regiopolis]] (skraćeno ''regio'') predstavljen je od strane [[njemačka|njemačkih]] [[profesor]]a tokom [[2006]].<ref>Prof. Dr. Iris Reuther (FG Stadt- und Regionalplanung, Universität Kassel): Presentation "Regiopole Rostock". 11.12.2008, preuzeto 13.06.2009. (pdf).</ref>
 
== AntikaHistorija ==
 
U prošlosti, ''metropola'' je bila oznaka za grad ili državu porijekla [[kolonija|kolonije]]. Većina starih gradova koje su osnovale drevne civilizacije su smatrani su važnim svjetskim metropolama svojih vremena zbog svojih velikih [[populacija]] i važnosti. NekiNeke od ovih drevnih metropola su preživjele su do modernih dana i nalaze se među [[Spisak najstarijih neprekidno naseljenih gradova|svjetskim najvećim neprekidno naseljenim gradovima]].
 
== Etimologija i moderna upotreba ==
 
Ovo je [[Grčki jezik|grčka]] riječ, koja dolazi od μήτηρ, ''mḗtēr'' značeći "majka" i πόλις, ''pólis'' što znači "grad", što označava kako su [[Grčke kolonije]] iz antike označavali svoje prvobitne gradove, sa kojima su održali kultne i političko-kulturne veze. Riječ je korištena u post-klasičnom latinskom za glavni grad provincije, sjedište vlade i, posebno, crkveno sjedište [[mitropolit]]a kojem su [[pomoćni biskup]]i bili odgovorni. Ova upotreba izjednačava pokrajine sa [[biskupija]]ma.
U modernoj upotrebi riječ označava metropolitsku regiju, skup susjednih i povezanih [[grad]]ova grupisanih oko velikog urbanog centra. U ovom smislu ''metropolitska'' često znači "u rasponu cijele metropole" (kao u "metropolitske administracije"); ili "u imanju metropole" (kao u "metropolitskom životu", te u suprotnosti sa "[[Provincija|provincijskim]]" ili "ruralnim").
 
== GlobalniSvjetski gradovigrad ==
 
Koncept [[globalniSvjetski grad|globalnog grada]] (ili svjetskog grada)je jesteustvari grad koji ima direktne i dodirne učinke na globalne poslove kroz socioekonomske načine. Termin je postao uvećano familijaran,poznatiji zbog rasta [[globalizacija|globalizacije]] (npr. [[globalne finansije]], komunikacije i [[putovanje]]). Pokušaj da se definiraju i kategoriziraju svjetski gradovi po finansijskim kriterijama je napravljen je od strane mreže ''Globalization and World Cities Study Group & Network'' (GaWC), primarno zasnovanoj na [[Loughborough univerzitet]]u u Engleskoj. Studija je rangirala gradove bazirane na njihovojosnovu provizijinjihove provizije "naprednih produkcijskih servisa", kao što su [[računovodstvo]], [[reklamiranje]], [[finansije]] i [[pravo]]. Inventorij identificira tri nivoa svjetskih gradova i nekoliko podrangova.
 
Metropola nije striktno globalnisvjetski grad, ili, ako jeste, ne mora biti među visokorangiranim po standardima življenja, razvoja i infrastrukture. Metropola koja je također i globalnisvjetski grad naziva se globalnasvjetska metropola.
 
== Po državama ==
 
==== Južna Afrika ====
U Južnoj Africi, metropolitanska općina ili "Općina A kategorije" jeste općina koja izvršava sve funkcije lokalne vlade u vezi ssa širenjem gradova. Ovo je u kontrastu sa područjima koja su primarno ruralnaseoska, gdje je lokalna vlada podijeljena u distriktne općine (uporediveuporedivo sa "državom" u SAD) i i lokalne općine. Postoje osam metropolitskihmetropolitanskih općina u Južnoj Africi. Veliki gradovi koji pripadaju većim urbanim aglomeracijama, ali koji nisu jezgra tih aglomeracija, općenito se ne smatraju metropolama nego dijelovima istih.
Veliki gradovi koji pripadaju većim urbanim aglomeracijama, ali koji nisu jezgro te aglomeracije, generalno se ne smatraju metropolama nego dijelovima tog.
 
=== Azija ===
==== Bangladeš ====
[[Datoteka:Dhaka Skyline at Night.jpg|thumb|[[Dhaka]] je najveći grad u [[Bangladeš]]u.]]
U Narodnoj Republici [[Bangladeš]], postoji sedam metropolitanskih područja: [[Dhaka]], [[Chittagong]], [[Rajshahi]], [[Khulna]], [[Sylhet]], [[Barisal]] i [[Rangpur, Bangladeš|Rangpur]]. Zemlja je skupa, idok mještani, smatra se, imaju bolji urbani stil života. Specijalna odjeljenja policije su dodijeljena metropolitanskim gradovima, te postoje gradske korporacije kod kojih suse gradonačelnici izabiranibiraju na vlast u periodu od pet godina. Većina ovih gradova imajuima gustoću populacije od 35.000/ stanovnika po kvadratnom metru, ili više. Dhaka se smatra [[mega gradmegagrad|megagradom]]om zbog svoje populacije koja prelazi 10 miliona stanovnika.<ref>{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:21393869~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html#example |title=South Asia - World Population Day - July 11(South Asia Urban Growth) |publisher=Web.worldbank.org |date= |accessdate=2012-10-29}}</ref>
 
==== Indija ====
[[Datoteka:Avonhs.JPG|thumb|[[Mumbai]] je najveći indijski grad.]]
U Indiji, postoji 47 metropolitanskih gradova. Od popisa stanovništa Indije 2014, top deset metropolitanskh gradova zasnovanih naprema njihovim populacijama bili su [[Mumbai]], [[Delhi]], [[Kolkata]], [[Hyderabad, India|Hyderabad]], [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Ahmedabad]], [[Lucknow]], [[Pune]], [[Kochi]], [[Surat]], [[Jaipur]], [[Guwahati]] itd. Stanovnici ovih gradova imaju također pravo na više dodatke iznajmljivanja kuća. Popisna komisija definira kvalifikacije za metropolitanski grad kao, "gradovigrad koji imajuima populaciju od više od jednog miliona i iznadstanovnika" i Megagradmegagrad kao, "gradovi koji imaju populaciju od više od četiri miliona i iznad".<ref>{{cite web|title=Population of UAs/Towns|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/1.%20Data%20Highlight.pdf|publisher=he Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=28 July 2014|page=3|format=pdf}}</ref>
 
==== Indonezija ====
 
==== Izrael ====
U IzraelIzraelu postoje četiri glavne metropolitanske oblasti: [[Tel Aviv]], [[Jerusalem]], [[Haifa]], [[Beer Sheva]]. "Izraelski centralni biro statistika"za statistike definirao je granice metropolitanskih područja Tel Aviva, Haife i Beer Shevaa, te podijelio metropolitansku oblast koncentričnim krugovima koji definiraju intenzitet poveznica glavnih gradova.
 
==== Japan ====
====Turska====
[[Datoteka:Istanbul IMG 7257 1725.jpg|thumb|[[Levent]], [[Istanbul]], [[Turska]].]]
U Turskoj se metropolitanski gradovi se opisuju kao "''büyükşehir belediyesi"''. Postoji 17 metropolitanskih općina trenutno u Turskoj. Najveći dosad je [[İstanbul]], koga prate [[Ankara]] i [[İzmir]].
 
=== Evropa ===
[[Datoteka:Sarajevo_twilight.jpg|thumb|[[Sarajevo]], najveći i glavni grad Bosne i Hercegovine i njena metropola.]]
U Bosni i Hercegovini, [[glavni grad]] [[Sarajevo]] je jedina metropola. Sarajevo je politički, ekonomski, obrazovni, kulturni i infrastrukturalni centar. Štaviše, Sarajevo ima regionalni utjecaj u politici, obrazovanju, zabavi, medijima, modi, nauci i umjetnosti.
Sa metropolskimmetropolitanskim područjem od preko 600 hiljada,<ref>http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf</ref> treći je najveći grad u regiji bivše [[SFRJ|Jugoslavije]] i peti najveći na [[Balkan]]u.
 
==== Danska ====
StatistikeStatistika Danske definirajudefinira "storby" ([[Danski jezik|dan.danski:]] za metropola) kao podučje sa više od 100.000 stanovnika. Naseljene kuće moraju biti na udaljenosti od najviše 200 metara jedna od druge, ili se ne smatraju jednom oblašću. Prateći tu definiciju, Danska je dom za 4 metropole: [[Kopenhagen]] (glavni grad, sa 1.230.728 ljudi), [[Aarhus]] (najveći grad poluostrva Jutland, sa 324.000 ljudi/1,2 miliona u Greater Aarhusu), [[Odense]] (170.327 ljudi), ite konačno [[Aalborg]], sa 106.916 stanovnika.
 
==== Njemačka ====
[[Datoteka:Oberbaumbruecke beim Berliner Osthafen cropped.jpg|thumb|[[Berlin]] je najveći njemački grad.]]
Najveći njemački grad po administrativnim granicama je [[Berlin]], dok je [[Rhine-Ruhr]] najveća metropolitanska oblast (sa više od 10 miliona ljudi). Važnost grada se mjeri sas tri grupe pokazatelja, također zvanim metropolitanske funkcije: Funkcija za pravljenje i kontrliranjekontroliranje odluka, funkcija za inovacije i kompetenciju, te funkcija kapije. Ove funkcije se vide kao ključne domene za metropolitanske regije u razvijanju njihovih performansi.
 
U prostornom planiranju metropola se često posmatra unutar svog regionalnog konteksta, tako da je fokus uglavnom postavljen na metropolitanske regije. Ove regije mogu biti monocentralne ili multicentralne. Jedanaest metropolitanskih regija su bile definirane prema ovim pokazateljima: Berlin-Brandenburg, Bremen-Oldenburg, Dresden-Halle-Leipzig, Frankfurt-Rhine-Main, Hamburg, Hannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg, Munchen, Nuremberg, Rhine-Neckar, Rhine-Ruhr (sa regijom Cologne/Bonn), te Stuttgart.<ref>{{cite web|url=http://www.deutsche-metropolregionen.org/ |title=Initiativkreise Europäische Metropolregion in Deutschland: IKM |publisher=Deutsche-metropolregionen.org |date= |accessdate=2012-10-29}}</ref>
 
==== Italija ====
Počinjući sa 1. januarom 2015, postoji 14 "metropolitanskih gradova" u Italiji. [[Rim]], [[Milano]], [[Napulj]] i ostala velika jezgra uzimaju urbane zone sa njihovih okolinskihokolnih područja i povezivanje istih u nove entitete, što će vitibiti dom za jednog uod tri Italijana. ItalijsnakeItalijanske provincije će ostati dijelom država koji ne pripadaju nijednom tzv. ''Città Metropolitana''.<ref>http://www.citylab.com/politics/2014/12/how-italy-put-cities-in-charge/383719/</ref>
 
==== Poljska ====
==== Ujedinjeno Kraljevstvo ====
[[Datoteka:City of London skyline from London City Hall - Oct 2008.jpg|thumb|[[London]] je najveći grad u UK.]]
U UKUjedinjenom Kraljevstvu, termin ''metropolis'' koristi se da označi [[London]], ili londonskunjegovu konurbaciju. Termin je zadržan od strane londonske policijske snage, zvane ''Metropolitan Police Service'' (MET).
 
Od 1974. šest [[konurbacija]] (van Londona) bile su poznate kao metropolitanske zemlje, svaka podijeljena u metro distrikte. Ostale konurbacije u UK također su ponekad smatrane metropolitanskim područjima, najzapaženije West Midlands (u centru grada [[Birmingham]]), [[West Yorkshire]] (u centru grada [[Leeds]]), [[Greater Manchester]] i [[Greater Glasgow]] koji prave najgušće naseljena područja na British Isles van Londona.
[[Datoteka:Skyline of Toronto viewed from Harbour.jpg|thumb|[[Toronto]] je najveći grad u Kanadi.]]
 
Statistika Kanade se definira popisom metro -područja kao jedna ili više susjednih općina nastanjenih oko glavnog urbanog jezgra, gdje urbano jezgro ima populaciju od najmanje 100.000.<ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census01/products/reference/dict/geo009.htm |title=census metropolitan area (cma) and census agglomeration (ca), 2001 census |publisher=2.statcan.ca |date= |accessdate=2012-10-29}}</ref> Kanadske najveće metropole su [[Toronto]], [[Montreal]], [[Vancouver]], [[Ottawa]], [[Calgary]] i [[Edmonton]].
 
==== Meksiko====
U Meksiku, termin metropola se koristi da označi urbano područje od ekonomske, političke i kulturne važnosti. [[Mexico City]] predstavlja sva tri faktora pošto je i glavni grad i finansijski centar. Ostale metropole su [[Monterrey]] i [[Guadalajara]], oba metropolitanske oblasti sa populacijom od preko 4.000.000 miliona stanovnika.
 
==== Sjedinjene Američke Države ====
[[Datoteka:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|thumb|[[New York City]] je najveći grad u SAD.]]
U [[SAD]], inkorporirana područja ili grupe područja koja imaju populaciju više od 50.000 zahtjevajuzahtijevaju postojanje metropolitanske organizacije planiranja u cilju olakšavanja većih projekata infrastrukture i radi osiguravanja finansijske solventnosti. Tako, populacijapopulacije od 50.000 ili više se koristesmatraju kao [[de facto|''de facto'']] standard za definiranje ''metropole'' u SAD. Jednaka definicija se koristi u SAD popisnom birou. Biro definra metropolitanske statističke oblasti kao "najmanje jedna urbanizirana oblast od 50.000 ili više stanovnika."
 
Šest najvećih metropolitanskih gradova u SAD su [[New York City]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Dallas]], [[Houston]], i [[Philadelphia]], pri čemu je New York City najveći.
[[Datoteka:City of sydney from the balmain wharf dusk cropped2.jpg|thumb|[[Sydney]] je australijski najveći grad i metropola.]]
 
Vlada Australije definira metro-područja kao svaku statističku diviziju ili distrikt sa populacijom s više od 100.000 stanovnika.<ref>{{Cite web |publisher=Australian Bureau of Statistics |title=1217.0.55.001 - Glossary of Statistical Geography Terminology, 2003 |url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/7d12b0f6763c78caca257061001cc588/32eb1b908521ad75ca2571220079feee!OpenDocument#M }}</ref> Prema ovoj definiciji, postoje najmanje 16 metro -područja u Austriliji, uključujući svaki glavni grad savezne državevdržave. Prema populaciji najveći od ovih metro -područja je [[Sydney|Sydney, New South Wales]] (populacija urbanog područja sa popisa 2013. od 4.757.083) a najmanji je [[Darwin, Northern Territory]] (populacija urbanog područja sa popisa 2011. od 103.016).
 
=== Južna Amerika ===
[[Datoteka:Cidade de São Paulo.jpg|thumb|[[São Paulo]] je najveći brazilski grad.]]
 
U Brazilu, [[São Paulo]] je glavna metropola sa preko 15 milopnamilona stanovnika. U većim gradovima, kao što su São Paulo i [[Rio de Janeiro]] (6,3 miliona), favele rastu preko deceniju kako su ljudi migrirali sa seoskih područja u cilju nalaskapronalaska posla. Termin korišten u brazilskom portugalskom jeziku za metro područje je ''Região Metropolitana''. Ostale metropole u Brazilu koje se istuču sa preko milion stanovnika uključujue: [[Belém]], [[Belo Horizonte]], [[Campinas]], [[Curitiba]], [[Florianópolis]], [[Fortaleza]], [[Goiânia]], [[João Pessoa, Paraíba|João Pessoa]], [[Manaus]], [[Porto Alegre]], [[Recife]] itd.
 
== Metropola kao kopneno područje ==
 
U Francuskoj, Portugalu, Španiji i Holandiji ''metropola'' ({{fr|métropole}}/ {{pt|metrópole}}/{{es|metrópoli}}/{{nl|metropool}}) označava glavni dio zemlje pored ili na evropskom kontinentu; u slučaju Francuske ovo bi značilo Francuska bez prekomorskih odjeljenja . Za Portugal i Španiju tokom vremena [[Španska Imperija|Španske]] i [[Portugalska Imperija|Portugalske Imperije]], pojam je korišten da označi Portugal ili Španiju izuzev njihovih kolonija (''Ultramar''). U Francuskoj ''métropole '' jese također korištenkoristi daza označioznačavanje velike aglomeracije.
 
== Također pogledajte ==
5.165

izmjena