Otvori glavni meni

Švicarski franak je ime za novac u dvije alpske države Švicarskoj i Lihtenštajnu. Po standardu ISO 4217 njena oznaka je CHF. Franak je službena valuta i u Lihtenštajnu od 1921. godine. Prema ugovoru iz 1980. godine, Lihtenštajn ima pravo proizvoditi kovanice švicarskog franka, ali ne i štampati novčanice. Upotreba je dozvoljena i u italijanskoj enklavi Campione d’Italia, kao i u njemačkom Büsingenu. Manja jedinica čija je vrijednost 1/100 franka naziva se Rappen na njemačkom, centime na francuskom, centesimo na italijanskom i rap na retoromanskom jeziku.[1]

Švicarski franak
CHF100 5 back horizontal.jpg
Naličje novčanice švicarskog franka
ISO 4217 Kod CHF
Korisnik Švicarska, Lihtenštajn
Najmanja jedinica rappen
Kovanice 5, 10 a 20 centi; 1/2, 1, 2 i 5 franaka
Novčanice 10, 20, 50, 100, 200 i 1000 franka

HistorijaUredi

Franak je uveden 1789. osnivanjem Helvetske republike (njem. Helvetische Republik) od strane Francuske. Prethodno je svaki kanton kovao vlastiti novac. Od 1803. kantonima je omogućeno samostalno kovanje novca. Nakon 1848. kovanje novca se centralizuje i Savezna država dobija monopol nad novcem. Franak je zvaničnom valutom proglašen 1850. Švicarska pristupa 1865. Latinskoj uniji kovnica. Time su zlatne i srebrene kovanice iz Belgije, Francuske, Grčke i Italije bile priznate u Švicarskoj. Tadašnje kovanice je kovala Schweizerische Eidgenossenschaft (bs. "Švicarska zakleta zadruga"). Od 1907. Švicarska nacionalna banka preuzima izdavanje novčanica. [2]Budući da je franak već koristio zlato kao pokriće, Švicarska je 1945. pristupila sporazumu iz Bretton Woodsa. Franak je time bio vezan za američki dolar sve do 1973. kada su SAD ukinule sporazum. 2011. se uvodi minimalni kurs franka s evrom koji je važio do 2015.[1]

Ukidanje minimalnog kursa s euromUredi

Švicarska nacionalna banka (njem. Schweizerische Nationalbank, SNB) je 15. januara 2015 ukinula minimalni kurs s eurom, koji je do tada iznosio najmanje 1,2 franka, određena fleksibilnost je bila omogućena. Kao razlog su navedeni troškovi učestalih intervencija SNB-a na deviznom tržištu. [3] [4]

PosljediceUredi

Britanski devizni broker Alpari UK je otišao u stečaj, jer nije mogao na vrijeme intervenisati, isti slučaj je i sa nekim deviznim brokerima u Australiji u SAD-u. Ukidanje nije bilo prethodno najavljeno da se špekulantima oteža rad. Mnogi špekulanti su koristili u tu svrhu kreditnu polugu, no budući da je došlo do drastične promjene kursa, nisu mogli nadoknaditi izgubljen novac i tako su brokerske kuće imale dugove.[5] Franak je samo dan nakon ukidanja u odnosu na euro znatno dobio na vrijednosti, a euro je pao na nivo iz 2003.[6] U BiH, Hrvatskoj i Srbiji postoji veliki broj građana koji su uzimali kredite isplaćene u švicarkom franku. Budući da je BAM vezana za euro, pad vrijednosti eura u poređenju s frankom otežava vraćanje dugova.[7] SNB je isto imala gubitak od 30 milijardi franaka, zbog ulaganja u raznim devizama.[8]

Kovanice i novčanice švicarskog frankaUredi

Novčanice švicarskog franka imaju vrijednost: 10, 20, 50, 100, 200 i 1000 franka.[9] Kovanice švicarskog franka imaju vrijednost: 5, 10 a 20 centi; 1/2, 1, 2 i 5 franaka.[10]

Fotografija Vrijednost Technički parametri
Materijal[10] Masa [g] [10] Prečnik [mm][10] Debljina [mm][10]
  5 centi 92% bakar,
6% aluminijum,
2% nikl
1,8 17,15 1,25
  10 centi 75% bakar, 25% aluminij 3,0 19,15 1,45
  20 centi 4,0 21,05 1,65
  1/2 franka 2,2 18,20 1,25
  1 frank 4,4 23,20 1,55
  2 franka 8,8 27,40 2,15
  5 franaka 13,2 31,45 2,35


Fotografija Vrijednost Dimenzije Boja Ličnost na novčanici U opticaju od datuma
Lice Naličje
    10 franaka 126 × 74 mm Žuta Le Corbusier 8. april 1997.
    20 franaka 137 × 74 mm Crvena Arthur Honegger 1. oktobar 1996
    50 franaka 148 × 74 mm Zelena Sophie Taeuber-Arp 3. oktobar 1995
    100 franaka 159 × 74 mm Plava Alberto Giacometti 1. oktobar 1998
    200 franka 170 × 74 mm Smeđa Charles Ferdinand Ramuz 1. oktobar 1997
    1000 franaka 181 × 74 mm Ljubičasta Jacob Burckhardt 1. april 1998

ReferenceUredi

  1. ^ a b Švicarski franak na finanzen.net, pristupljeno 25. 1.2015 (de)
  2. ^ "Arhivirana kopija". schweizer-franken.ch (jezik: njemački). 19. 8. 2015. Arhivirano s originala, 14 Septembar 2015. Pristupljeno 16 Novembar 2015.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Parametar |naslov= i |title= više puta naveden (pomoć); Parametar |pristupdatum= i |accessdate= više puta naveden (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  3. ^ Gewinner und Verlierer des SNB-Entscheids zum Schweizer Frankenfinanzen.net, objavljeno 19. 1.2015, pristupljeno 25. 1.2015 (de)
  4. ^ Schweizer Notenbank: Euro-Mindestkurs aus Kostengründen aufgegeben Gewinner und Verlierer des SNB-Entscheids zum Schweizer Frankenfinanzen.net, objavljeno 22. 1.2015, pristupljeno 25. 1.2015 (de)
  5. ^ Verlustreiche Euro-Franken-WettenDie Tricks der Broker beim Schweizer Börsenchaos sa wiwo.de, objavljeno 23.3.2015, pristupljeno 23.3.2015 (de)
  6. ^ Schweizer Notenbank: Franken: Eidgenössisches ­Donnerwetterfinanzen.net, objavljeno 17. 1.2015, pristupljeno 25. 1.2015 (de)
  7. ^ Rastom švicarskog franka pogođeno skoro pola miliona građana Balkana sa Klix.ba, objavljeno 18. 1.2015, pristupljeno 25. 1.2015 (bs)
  8. ^ Wechselkursschock: Schweizer Notenbank macht 30 Milliarden Franken Minus Spiegel Online, objavljeno 30.4.2015, pristupljeno 30.4.2015 (de)
  9. ^ Novčanice od 10 Archived 17 March 2008[Date mismatch] at the Wayback Machine.,20 Archived 27 January 2010[Date mismatch] at the Wayback Machine., 50 Archived 11 February 2015[Date mismatch] at the Wayback Machine., 100 Archived 27 January 2010[Date mismatch] at the Wayback Machine., 200 Archived 11 February 2015[Date mismatch] at the Wayback Machine., 1000 franaka Archived 11 February 2015[Date mismatch] at the Wayback Machine. zvanična stranica SNB, pristupljeno 25. 1.2015(de)
  10. ^ a b c d e Kovanice zvanična stranica SNB, pristupljeno 25. 1.2015(de)

Vanjski linkoviUredi